Özel belgede sahtecilik suçu, günlük hayatta sıklıkla “özel evrakta sahtecilik”, “sahte imza atma” veya “sahte belge kullanma” şeklinde ifade edilen ve Türk Ceza Kanunu’nun 207. maddesinde düzenlenen suçlardan biridir. Kira sözleşmeleri, tahliye taahhütnameleri, özel kişiler arasında düzenlenen sözleşmeler, bazı makbuz ve teslim belgeleri, iş sözleşmeleri ve benzeri hukuki sonuç doğurmaya elverişli belgeler üzerinde gerçekleştirilen sahtecilik fiilleri belirli şartların bulunması hâlinde TCK m.207 kapsamında cezai sorumluluk doğurabilir.
Ancak her gerçeğe aykırı yazı, her imza uyuşmazlığı veya her hatalı belge özel belgede sahtecilik suçu oluşturmaz. Öncelikle ceza hukuku anlamında bir “belge” bulunması, bu belgenin özel belge niteliğini taşıması, gerçekleştirilen sahteciliğin hukuken önem taşıması ve özellikle TCK m.207/1 bakımından sahte olarak düzenlenen veya değiştirilen belgenin kullanılması gerekir. Bu yönüyle özel belgede sahtecilik, resmî belgede sahtecilik suçundan önemli ölçüde ayrılmaktadır.
Özel Belgede Sahtecilik Suçu Nedir?
Özel belgede sahtecilik suçu, Türk Ceza Kanunu’nun kamu güvenine karşı suçları düzenleyen bölümünde yer almaktadır. Suçla korunmak istenen temel hukuki değer, toplumda hukuki sonuç doğurmaya elverişli belgelere karşı duyulan güvendir.
TCK m.207’ye göre bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyip kullanan, gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak biçimde değiştirip kullanan veya başkası tarafından hazırlanmış sahte özel belgeyi sahte olduğunu bilerek kullanan kişi cezalandırılmaktadır.
Bu nedenle özel belgede sahtecilik suçunun üç temel görünümünden söz edilebilir. Birinci ihtimal, gerçekte bulunmayan bir özel belgenin gerçekmiş gibi meydana getirilmesi ve kullanılmasıdır. İkinci ihtimal, gerçekten mevcut bir özel belgenin içeriği veya görünümü üzerinde aldatıcı değişiklik yapılarak kullanılmasıdır. Üçüncü ihtimal ise belgeyi bizzat sahte hâle getirmeyen kişinin, belgenin sahte olduğunu bilmesine rağmen onu kullanmasıdır.
TCK 207 Özel Belgede Sahtecilik Suçunu Nasıl Düzenlemektedir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 207. maddesinde özel belgede sahtecilik suçunun temel cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrası bakımından dikkat edilmesi gereken husus, sahte belgeyi meydana getirme veya gerçek belgeyi değiştirme hareketinin tek başına değerlendirilmemesidir. Kanun, özel belge bakımından sahtecilik fiilinin yanında belgenin kullanılmasını da aramaktadır.
İkinci fıkra ise başka bir kişi tarafından meydana getirilen sahte özel belgenin, sahte olduğu bilinerek kullanılmasını ayrıca cezalandırmaktadır. Dolayısıyla “belgeyi ben hazırlamadım” savunması tek başına cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Kişinin sahteciliği bilerek belgeyi hukuki sonuç doğuracak şekilde kullanıp kullanmadığı ayrıca araştırılır.
Özel Belge Nedir?
TCK m.207’nin uygulanabilmesi için öncelikle suça konu evrakın ceza hukuku anlamında özel belge niteliğinde olması gerekir.
Özel belge, resmî bir kamu görevlisi tarafından görevi nedeniyle düzenlenmeyen, belirli bir kişi veya kişilerden kaynaklandığı anlaşılabilen ve hukuki bir olayın, işlemin veya irade açıklamasının ispatında kullanılmaya elverişli olan belge olarak genel biçimde açıklanabilir.
Belgenin yalnızca üzerinde birtakım yazıların bulunması yeterli değildir. Belgenin hukuki anlam taşıması ve belirli bir hukuki ilişkinin kurulması, değiştirilmesi, sona erdirilmesi veya ispatında kullanılabilecek nitelikte olması gerekir.
Belgeyi düzenleyen kişinin kim olduğunun belirlenebilir olması da belge niteliğinin değerlendirilmesinde önem taşır. Bu belirlenebilirlik çoğu zaman imza yoluyla sağlanmakla birlikte, somut belgenin niteliğine göre düzenleyenin başka unsurlardan anlaşılması da mümkün olabilir.
Özel Belge Örnekleri Nelerdir?
Uygulamada özel belge niteliğinin her somut olayda ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bununla birlikte özel kişiler arasında düzenlenen kira sözleşmeleri, satış veya hizmet sözleşmeleri, iş sözleşmeleri, bazı tahliye taahhütnameleri, özel makbuz ve teslim belgeleri, özel işletmeler tarafından hazırlanan kimi kayıtlar ve tarafların hukuki ilişkilerini ortaya koyan benzeri yazılı belgeler özel belge kapsamında değerlendirilebilir.
Burada belgenin adına bakılarak kesin sonuca ulaşılmamalıdır. Aynı isim altında kullanılan belgeler hukuki düzenleme ve düzenleniş biçimine göre farklı nitelik taşıyabilir.
Özellikle çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetleri konusunda bu ayrım önemlidir. TCK m.210 uyarınca kanunda belirtilen emre veya hamile yazılı kambiyo senetleri, emtiayı temsil eden belgeler, hisse senetleri, tahviller ve vasiyetnameler bakımından özel belgede sahtecilik hükümleri yerine resmî belgede sahteciliğe ilişkin hükümlerin uygulanması söz konusu olabilir. Bu nedenle “senette sahtecilik her durumda özel belgede sahteciliktir” şeklinde bir değerlendirme hukuken doğru değildir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçu Nasıl İşlenir?
TCK m.207 kapsamında suçun ortaya çıkabileceği ilk durum, gerçekte mevcut olmayan bir özel belgenin gerçekmiş gibi oluşturulmasıdır.
Örneğin bir kişinin hiç imzalamadığı bir sözleşmenin o kişi tarafından düzenlenmiş gibi hazırlanması, imzasının taklit edilmesi ve sözleşmenin daha sonra bir hukuki ilişki içerisinde kullanılması bu kapsamda değerlendirilebilir.
İkinci ihtimal, mevcut ve gerçek bir belgenin sonradan değiştirilmesidir. Gerçek bir sözleşmedeki bedelin, tarihin, taraf bilgisinin veya hukuki sonucu etkileyen başka bir unsurun tarafların bilgisi dışında değiştirilmesi ve bu değiştirilmiş belgenin kullanılması hâlinde özel belgede sahtecilik gündeme gelebilir.
Üçüncü ihtimalde ise kişi belge üzerinde hiçbir değişiklik yapmamış olabilir. Ancak başkasının hazırladığı belgenin sahte olduğunu biliyor ve buna rağmen belgeyi hukuki bir işlemde kullanıyorsa TCK m.207/2 kapsamında cezai sorumluluğu değerlendirilebilir.
Sahtecilik suçu ve çok daha fazlası için bize Konya Ceza Avukatı sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sahte Özel Belge Düzenlemek Tek Başına Suç Mudur?
Özel belgede sahtecilik suçunun en önemli özelliklerinden biri burada ortaya çıkmaktadır.
TCK m.207/1 bakımından sahte özel belgenin yalnızca hazırlanması kural olarak suçun tamamlanması için yeterli değildir. Sahte olarak düzenlenen veya gerçek belge üzerinde sahtecilik yapılarak değiştirilen özel belgenin ayrıca kullanılması gerekir.
Resmî belgede sahtecilikle özel belgede sahtecilik arasındaki temel farklılıklardan biri de budur. Öğretide ve yargısal uygulamada özel belgenin kullanılması suçun tamamlanması bakımından kurucu unsur olarak değerlendirilmektedir.
Örneğin bir kişinin başka bir kişinin imzasını taklit ederek sahte kira sözleşmesi hazırladığını, ancak bu sözleşmeyi hiçbir kişiye, kuruma, mahkemeye veya hukuki işlemde kullanmadığını varsayalım. TCK m.207/1 bakımından yalnızca belgenin hazırlanmış olması ile kullanılmış olması birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir.
Buna karşılık sahte sözleşmenin bir icra takibine, mahkemeye, işverene, bankaya, özel işletmeye veya başka bir hukuki ilişkiye gerçekmiş gibi sunulması durumunda kullanma unsuru gerçekleşebilir.
Sahte Özel Belgeyi Kullanmak Ne Demektir?
“Kullanma”, sahte özel belgenin yalnızca fiziksel olarak bir başkasına gösterilmesi değildir. Belgenin hukuki sonuç veya delil değeri meydana getirebilecek bir işlem kapsamında gerçek bir belgeymiş gibi ileri sürülmesi gerekir.
Örneğin sahte bir kira sözleşmesinin vergi işlemlerinde kullanılması, değiştirilmiş bir tahliye taahhütnamesinin tahliye talebine dayanak yapılması, sahte bir ödeme belgesinin borcun ödendiğini ispatlamak amacıyla sunulması veya sahte bir sözleşmenin mahkemede delil olarak ileri sürülmesi kullanma unsurunun değerlendirilmesine neden olabilir.
Suçun tamamlanması için sahte belgenin kullanılması sonucunda mutlaka bir kişinin parasal zarara uğraması gerekmez. Belgede sahtecilik suçları esas olarak belgelere duyulan kamu güvenini koruduğundan, belgenin hukuki ilişkide kullanılmasıyla suçun oluşması bakımından gerekli tehlike meydana gelebilir.
Sahte İmza Atmak Özel Belgede Sahtecilik Suçu Mudur?
“Sahte imza atma” özel belgede sahtecilik dosyalarında en fazla karşılaşılan iddialardan biridir. Ancak her başkasının adına atılan imzanın otomatik olarak TCK m.207 kapsamında mahkûmiyetle sonuçlanacağı söylenemez.
Öncelikle imzanın bulunduğu evrakın belge niteliği taşıması gerekir. Ardından belgenin özel belge mi yoksa resmî belge veya resmî belge hükmünde bir belge mi olduğu belirlenmelidir. Belgedeki sahteciliğin aldatıcı nitelik taşıyıp taşımadığı ve özel belge söz konusuysa belgenin kullanılıp kullanılmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Failin kastı da önemlidir. Özellikle bir kişinin başka bir kişinin bilgisi ve rızasıyla onun adına hareket ettiği iddiasının bulunduğu olaylarda taraflar arasındaki ilişki, önceden verilen izinler, yazışmalar, vekâlet ilişkileri ve uygulamanın geçmişi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle yalnızca kriminal incelemede “imza bu kişiye ait değildir” sonucuna ulaşılması, somut dosyadaki bütün diğer unsurlar araştırılmadan tek başına suçun bütün unsurlarının oluştuğunu göstermeyebilir.
Özel Belgede Sahtecilikte Aldatma Yeteneği Nedir?
Belgelerde sahtecilik suçlarında önemli kavramlardan biri belgenin aldatma yeteneği, uygulamadaki eski ifadeyle “iğfal kabiliyeti”dir.
Sahteciliğin, belgeyle karşılaşan kişiyi yanıltmaya elverişli olması gerekir. İlk bakışta açıkça anlaşılabilen, son derece kaba, bariz veya hukuki sonuç doğurmaya elverişli olmayan değişikliklerin ceza hukuku anlamında sahtecilik niteliğine ulaşıp ulaşmadığı ayrıca incelenir.
Gerçek bir özel belgenin değiştirilmesi hâlinde TCK m.207 zaten değişikliğin “başkalarını aldatacak şekilde” yapılmasını aramaktadır. Yargıtay uygulamasında da belgenin aldatma kabiliyeti sahtecilik suçlarının değerlendirilmesinde önem taşımaktadır.
Aldatma yeteneği değerlendirilirken yalnızca mağdurun gerçekten aldanıp aldanmadığına bakılmaz. Belgenin objektif olarak aldatmaya elverişli olup olmadığı önemlidir.
Fotokopi Belge Üzerinden Özel Belgede Sahtecilik Suçu Oluşur Mu?
Fotokopi veya belge suretlerinin bulunduğu dosyalarda daha dikkatli değerlendirme yapılması gerekir.
Yargıtay uygulamasında belgenin aslına ulaşılması, belge üzerinde sahtecilik incelemesinin yapılması ve belgenin aldatma kabiliyetinin değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bununla birlikte “fotokopi varsa hiçbir şekilde sahtecilik suçu oluşmaz” biçiminde bütün olaylara uygulanabilecek mutlak bir sonuç çıkarmak isabetli değildir. Belgenin ne şekilde düzenlendiği, nasıl kullanıldığı ve hukuki ilişkide hangi delil değerine sahip olduğu somut olay kapsamında değerlendirilmelidir. Yargıtay kararlarında fotokopi yöntemiyle oluşturulan belgelerin aldatma niteliğine ilişkin değerlendirmeler de bulunmaktadır.
Bu nedenle savunma bakımından belge aslının dosyada bulunup bulunmadığı, kriminal veya bilirkişi incelemesinin hangi materyal üzerinden gerçekleştirildiği ve sahtecilik iddiasının teknik olarak tespit edilip edilemediği önemlidir.
Gerçeğe Aykırı Her Özel Belge Sahte Belge Midir?
Hayır. Bu ayrım özellikle maddi sahtecilik ile fikrî sahtecilik arasındaki fark bakımından önemlidir.
Özel belgede sahtecilik suçunda kural olarak belgenin düzenleyeni veya maddi gerçekliği üzerinde sahtecilik söz konusudur. Gerçek kişi tarafından gerçekten düzenlenmiş ancak içerisinde gerçeğe aykırı bilgiler bulunan her özel belgenin TCK m.207 anlamında sahte belge sayılması mümkün değildir.
Örneğin belgeyi düzenlediği görünen kişinin gerçekten belgeyi düzenlemiş olması, ancak belgenin içerisinde gerçeğe aykırı açıklamalara yer vermesi hâlinde “fikrî sahtecilik” tartışması ortaya çıkar. Özel belgelerde fikrî sahteciliğin TCK m.207 kapsamında cezalandırılmadığı yönünde Yargıtay uygulaması bulunmaktadır. Bununla birlikte fiilin başka bir suç oluşturup oluşturmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu ayrım sağlık mesleği mensuplarının düzenlediği belgeler gibi kanunda özel hüküm bulunan durumlarda farklı sonuç doğurabilir.
Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması ile Özel Belgede Sahtecilik Aynı Suç Mudur?
Hayır. Bir kişinin belirli bir amaçla boş veya kısmen boş şekilde imzalayarak teslim ettiği kâğıdın anlaşmaya aykırı şekilde doldurulması TCK m.209 kapsamında açığa imzanın kötüye kullanılması suçunu gündeme getirebilir.
Buna karşılık kişinin hiç atmadığı bir imzanın taklit edilerek belge oluşturulması farklıdır ve belgenin niteliğine göre özel veya resmî belgede sahtecilik hükümlerinin uygulanması gündeme gelebilir.
Bu nedenle “imza bana ait ama belgeyi bu şekilde doldurmadım” savunması ile “bu imzayı kesinlikle ben atmadım” savunması aynı hukuki soruna işaret etmez. Dosyada belgenin nasıl ortaya çıktığının ve imzalı boş belgenin iradi olarak teslim edilip edilmediğinin belirlenmesi gerekir.
Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek Sahtecilik Midir?
Gerçek bir özel belgenin bozulması, yok edilmesi veya gizlenmesi TCK m.207’deki özel belgede sahtecilik suçundan ayrı olarak TCK m.208’de düzenlenmiştir.
Bu nedenle mevcut bir belgeyi ortadan kaldırmak ile belge üzerinde değişiklik yapıp onu başka bir hukuki gerçekliği gösteriyormuş gibi kullanmak birbirinden ayrılmalıdır.
Somut olayın hangi madde kapsamına girdiği belirlenirken failin belge üzerinde yaptığı işlem, belgenin kullanılma amacı ve hukuki sonuç üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Özel Belgede Sahtecilik ile Resmî Belgede Sahtecilik Arasındaki Fark Nedir?
Özel ve resmî belgede sahtecilik suçlarının birbirinden ayrılması hem suçun unsurları hem de uygulanacak ceza bakımından önemlidir.
| Karşılaştırma | Özel Belgede Sahtecilik | Resmî Belgede Sahtecilik |
|---|---|---|
| Temel düzenleme | TCK m.207 | TCK m.204 |
| Belge | Özel belge | Resmî belge |
| Temel ceza | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis | Temel hâlde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis |
| Sahte belgeyi düzenleme | Kullanma da aranır | Düzenleme seçimlik hareket olarak yeterli olabilir |
| Gerçek belgeyi değiştirme | Aldatıcı değişiklik ve kullanma aranır | Aldatıcı değiştirme seçimlik hareketlerden biridir |
| Sahte belgeyi bilerek kullanma | Cezalandırılır | Cezalandırılır |
| Kamu görevlisine özel düzenleme | Bulunmaz | TCK m.204/2’de bulunur |
Bu ayrım özellikle belgenin kamu görevlisi tarafından görevi gereği düzenlenip düzenlenmediği konusunda ortaya çıkar. Ayrıca bazı belgeler özel kişiler tarafından düzenlenmelerine rağmen TCK m.210 nedeniyle resmî belge hükümlerine tabi tutulabilir.
Senette Sahtecilik Özel Belgede Sahtecilik Midir?
Bu soruya “her zaman evet” şeklinde cevap verilmesi doğru değildir.
Senet kavramı günlük dilde oldukça geniş kullanılmaktadır. Sıradan bir borç ikrarını içeren özel belge ile Türk Ticaret Kanunu anlamında kambiyo senedi aynı hukuki nitelikte değildir.
TCK m.210’un kapsamına giren emre veya hamile yazılı kambiyo senetleri bakımından resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanabilir. Bu nedenle özellikle bono, poliçe ve çek üzerindeki sahtecilik iddialarında belgenin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Bir belgenin başlığında yalnızca “senet” yazması, tek başına hangi sahtecilik hükmünün uygulanacağını belirlemez.
Sahte Kira Sözleşmesi Düzenlemek Suç Mudur?
Kira sözleşmeleri özel belgede sahtecilik suçunun uygulamada karşılaşılan örneklerinden biridir.
Bir kişinin başka biri adına onun bilgisi ve iradesi dışında sahte kira sözleşmesi hazırlaması ve bu sözleşmeyi vergi dairesinde, mahkemede, icra takibinde veya başka bir hukuki işlemde kullanması hâlinde TCK m.207 kapsamında değerlendirme yapılabilir.
Ancak gerçek bir kira ilişkisinin bulunduğu, yalnızca mevcut gerçek durumu belgelendirmek amacıyla sahtecilik yapıldığı durumlarda TCK m.211’de düzenlenen daha az cezayı gerektiren hâlin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca incelenmelidir. Yargıtay uygulamasında gerçek kira ilişkisinin belgelenmesi amacıyla gerçekleştirilen fiillerin TCK m.211 açısından değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin kararlar bulunmaktadır.
Tahliye Taahhütnamesinde Sahtecilik Suçu
Tahliye taahhütnamelerinde özellikle imza ve tarih değişikliği iddiaları ceza uyuşmazlıklarına konu olabilmektedir.
Kiracının imzasının taklit edilerek tahliye taahhütnamesi hazırlanması veya gerçek bir taahhütname üzerindeki tarihin tarafın bilgisi dışında değiştirilip daha sonra tahliye sürecinde kullanılması özel belgede sahtecilik suçunu gündeme getirebilir.
Ancak ceza yargılamasında yalnızca hukuk mahkemesi veya icra hukukundaki iddialarla yetinilmemelidir. Belge aslı, imza örnekleri, belgenin düzenlenme tarihi, taraflar arasındaki mesajlaşmalar, kira ilişkisinin geçmişi ve belgenin hangi aşamada kim tarafından kullanıldığı araştırılmalıdır.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunun Cezası Ne Kadar?
TCK m.207’de özel belgede sahtecilik suçunun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır.
Mahkeme somut cezayı belirlerken Türk Ceza Kanunu’nun cezanın belirlenmesine ilişkin genel hükümlerini uygular. Fiilin işleniş biçimi, kullanılan araçlar, suç konusunun önemi, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, kastın yoğunluğu ve diğer kanuni ölçütler somut cezanın belirlenmesinde etkili olabilir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda Cezanın Yarısı Oranında İndirilmesi
TCK m.211, belgede sahtecilik suçları açısından önemli bir indirim nedeni düzenlemektedir.
Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla belgede sahtecilik yapılması hâlinde verilecek ceza yarısı oranında indirilir.
Buradaki temel düşünce, failin tamamen hayali bir hukuki durum meydana getirmesi ile gerçekte mevcut bir hakkı veya olayı ispatlamak amacıyla sahte belge meydana getirmesi arasındaki haksızlık farkıdır.
Örneğin gerçekten mevcut bir borcun varlığını ispatlamak amacıyla sonradan sahte belge meydana getirilmesi suçu ortadan kaldırmaz. Ancak TCK m.211’in şartları bulunuyorsa cezada yarı oranında indirim gündeme gelebilir.
Bu nedenle “alacak gerçekten vardı, dolayısıyla suç yoktur” şeklindeki yaklaşım ile “alacak gerçekten vardı ve bu nedenle TCK m.211 uygulanmalıdır” savunması birbirinden farklıdır.
Özel Belgede Sahtecilik ve Dolandırıcılık Birlikte İşlenirse Ne Olur?
Sahte belgenin başka bir suçun işlenmesinde kullanılması hâlinde önemli bir içtima sorunu ortaya çıkar.
TCK m.212 uyarınca sahte resmî veya özel belgenin başka bir suçun işlenmesi sırasında kullanılması hâlinde hem sahtecilik hem de ilgili diğer suçtan ayrı ayrı cezaya hükmedilmesi gündeme gelebilir.
Örneğin sahte bir özel belge kullanılarak bir kişinin malvarlığı üzerinde hileli biçimde tasarrufta bulunmasının sağlanması hâlinde olayın şartlarına göre hem özel belgede sahtecilik hem de dolandırıcılık suçları değerlendirilebilir.
Bu nedenle sahte belge kullanılan dosyalarda inceleme yalnızca TCK m.207 ile sınırlandırılmamalı; belgenin hangi amaçla ve hangi sonuca ulaşmak için kullanıldığı ayrıca araştırılmalıdır.
Özel Belgede Sahtecilik Suçu Şikâyete Tabi Midir?
Özel belgede sahtecilik suçu şikâyete bağlı suçlardan değildir.
Cumhuriyet savcılığı suç işlendiğini öğrenmesi hâlinde re’sen soruşturma yapabilir. Bu nedenle mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi kural olarak soruşturma veya davanın kendiliğinden sona ermesi sonucunu doğurmaz.
Bu noktada “şikâyetten vazgeçildi, dava kapanır” şeklindeki yaygın kanaat özel belgede sahtecilik bakımından doğru değildir.
Özel Belgede Sahtecilikte Şikâyetten Vazgeçme Davayı Düşürür Mü?
Hayır. Suçun soruşturulması şikâyet şartına bağlı olmadığından şikâyetten vazgeçilmesi tek başına kamu davasının düşmesine yol açmaz.
Bununla birlikte mağdurun veya suçtan zarar görenin beyanlarının değişmesi, zarar iddiasının bulunmaması veya tarafların hukuki ilişkinin gerçek niteliğine ilişkin ortak açıklamaları dosyadaki delillerin değerlendirilmesini etkileyebilir. Ancak bunlar şikâyetten vazgeçmenin doğrudan düşme sonucu doğurduğu anlamına gelmez.
Özel Belgede Sahtecilik Uzlaşmaya Tabi Midir?
Yetişkin failler yönünden özel belgede sahtecilik suçu genel olarak CMK m.253’teki uzlaştırmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır.
Ancak suça sürüklenen çocuklar bakımından özel bir düzenleme bulunmaktadır. CMK m.253/1-c uyarınca mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması şartıyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar çocuklar bakımından ayrıca uzlaştırma kapsamına girebilir. TCK m.207’nin üst sınırının üç yıl olması nedeniyle somut çocuk dosyalarında bu hüküm ayrıca incelenmelidir.
Dolayısıyla “özel belgede sahtecilik hiçbir durumda uzlaşmaya tabi değildir” şeklindeki mutlak bir ifade yerine yetişkinler ve suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrım yapılması daha doğru olacaktır.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?
TCK m.207’de öngörülen cezanın miktarı itibarıyla özel belgede sahtecilik suçuna ilişkin davalarda kural olarak Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir.
Ancak sahtecilik suçunun başka suçlarla birlikte işlendiğinin ileri sürüldüğü dosyalarda bağlantı, görev ve birleştirme hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda Zamanaşımı Kaç Yıldır?
TCK m.207’de suç için öngörülen cezanın üst sınırı üç yıl olduğundan genel dava zamanaşımı bakımından TCK m.66/1-e kapsamında sekiz yıllık dava zamanaşımı gündeme gelir.
Ancak dava zamanaşımı hesabı yalnızca suç tarihinin üzerine sekiz yıl eklenerek yapılmamalıdır. İfade alma, sorgu, tutuklama, iddianame ve mahkûmiyet gibi zamanaşımını kesen işlemler ile varsa durma nedenleri ayrıca incelenmelidir.
Özel belgede sahtecilikte suçun tamamlanması bakımından kullanma unsurunun zorunlu olduğu durumlarda, suç tarihi ve zamanaşımı başlangıcı değerlendirilirken belgenin ne zaman kullanıldığı özellikle önem taşır.
Bu nedenle uzun süredir devam eden bir özel belgede sahtecilik dosyasında suç tarihinin, kullanma tarihinin ve zamanaşımını kesen bütün işlemlerin kronolojik olarak incelenmesi gerekir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda HAGB Mümkün Müdür?
Özel belgede sahtecilik suçu bakımından hükmedilen sonuç cezanın miktarı ve CMK m.231’deki diğer şartların bulunması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir.
TCK m.207’de cezanın bir yıldan üç yıla kadar olması, her mahkûmiyet kararında otomatik olarak HAGB uygulanacağı anlamına gelmez. Mahkeme öncelikle temel cezayı belirler, varsa indirim ve artırım nedenlerini uygular ve ortaya çıkan sonuç ceza ile CMK m.231’deki diğer şartları birlikte değerlendirir. Güncel HAGB düzenlemesi CMK m.231 kapsamında varlığını sürdürmektedir.
Özel Belgede Sahtecilik Cezası Adli Para Cezasına Çevrilebilir Mi?
TCK’nın kısa süreli hapis cezasına ilişkin genel hükümleri kapsamında, somut olayda hükmedilen sonuç hapis cezasının kısa süreli hapis cezası niteliğinde olması ve diğer kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde seçenek yaptırımlara çevirme konusu değerlendirilebilir.
Ancak TCK m.207’de kanun koyucunun doğrudan seçimlik biçimde “hapis veya adli para cezası” öngördüğü bir yapı bulunmamaktadır. Maddenin yaptırımı hapis cezasıdır. Adli para cezası tartışması, mahkemenin belirlediği sonuç cezanın TCK’nın genel hükümleri kapsamında seçenek yaptırıma çevrilip çevrilemeyeceği noktasında ortaya çıkar.
Bu ayrım özellikle “TCK 207’nin cezası para cezasıdır” şeklindeki yanlış ifadelerin önüne geçilmesi bakımından önemlidir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda Cezanın Ertelenmesi Mümkün Müdür?
Mahkeme tarafından belirlenen sonuç hapis cezasının TCK m.51’deki sınırlar içinde kalması ve ertelemenin diğer kanuni şartlarının gerçekleşmesi hâlinde hapis cezasının ertelenmesi değerlendirilebilir.
Ancak cezanın ertelenmesi, beraat veya davanın düşmesi anlamına gelmez. Mahkûmiyet hükmü kurulmakta, cezanın infazı kanundaki şartlara bağlı olarak ertelenmektedir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda İmza İncelemesi Nasıl Yapılır?
İmza sahteciliği iddiasının bulunduğu dosyalarda imza ve yazı incelemesi çoğu zaman temel delillerden biridir.
Sağlıklı bir inceleme bakımından mümkün olduğunca belge aslının temin edilmesi, mukayeseye esas alınacak kişinin olay tarihine yakın dönemlere ait samimi imza örneklerinin toplanması ve yeterli karşılaştırma materyalinin bilirkişiye sunulması önem taşır.
Banka imza kartonları, noter belgeleri, resmî başvurular, sözleşmeler ve olay tarihine yakın diğer tartışmasız imzalar mukayese materyali olarak gündeme gelebilir.
Bununla birlikte bilirkişi raporu ceza hâkimini hukuken bağlayan kesin hüküm niteliğinde değildir. Raporun kullanılan materyal, yöntem ve ulaşılan kanaat bakımından denetlenebilir olması gerekir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda Savunmada Nelere Bakılır?
Özel belgede sahtecilik dosyasında sağlıklı savunma, yalnızca imzanın sanığa ait olup olmadığı üzerine kurulmaz.
Öncelikle suça konu evrakın gerçekten “belge” niteliği taşıyıp taşımadığı, özel belge mi yoksa resmî belge veya resmî belge hükmünde belge mi olduğu belirlenmelidir. Ardından sahteciliğin objektif olarak aldatmaya elverişli olup olmadığı, belgenin kim tarafından meydana getirildiği, sanığın sahtecilikten haberdar olup olmadığı ve özellikle belgenin kullanılması unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalıdır.
Belge üzerinde sanığın parmak izi veya yazısının bulunması ile belgenin sanık tarafından hukuki işlemde kullanılmış olduğunun ispatlanması farklı hususlardır.
Aynı şekilde sahte belgeyi fiilen kullanan kişinin belgeyi sahte olduğunu bilip bilmediği TCK m.207/2 bakımından ayrıca ortaya konulmalıdır.
Dosyada gerçek bir hukuki ilişkinin bulunduğunun anlaşılması hâlinde ise fiilin tamamen suç olmaktan çıkıp çıkmadığından önce, TCK m.211’deki daha az cezayı gerektiren hâlin uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Özel Belgede Sahtecilik Suçunda Beraat Hangi Durumlarda Gündeme Gelebilir?
Her dosyanın somut özellikleri farklı olmakla birlikte özel belgede sahtecilik suçunun kanuni unsurlarından birinin ispatlanamaması hâlinde beraat gündeme gelebilir.
Örneğin suça konu evrakın belge niteliğinde bulunmaması, belgenin sanık tarafından kullanılmadığının anlaşılması, sanığın başkası tarafından hazırlanan belgenin sahte olduğunu bildiğinin ispatlanamaması, değişikliğin aldatıcı niteliğinin bulunmaması, fiilin yalnızca özel belgede cezalandırılmayan fikrî sahtecilik niteliğinde kalması veya sahtecilik kastının somut olayda ortaya konulamaması hâlleri dosyanın sonucunu etkileyebilir.
Ceza yargılamasında mahkûmiyet, ihtimale veya varsayıma değil, sanığın suçu işlediğini her türlü makul şüpheden uzak şekilde ortaya koyan delillere dayanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Özel belgede sahtecilik cezası kaç yıldır?
TCK m.207 uyarınca suçun temel cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır.
Özel evrakta sahtecilik ile özel belgede sahtecilik aynı şey midir?
Günlük kullanımda “özel evrakta sahtecilik” ifadesi kullanılmaya devam edilmekle birlikte 5237 sayılı TCK’nın kullandığı kavram “özel belgede sahtecilik”tir.
Sahte imza atmanın cezası nedir?
Cevap imzanın bulunduğu belgenin niteliğine bağlıdır. Özel belge üzerinde şartları oluşmuşsa TCK m.207; resmî belge veya TCK m.210 kapsamındaki belge söz konusuysa farklı sahtecilik hükümleri uygulanabilir.
Başkasının imzasını atmak her zaman suç mudur?
Her somut olay ayrıca incelenmelidir. Belgenin niteliği, kişinin yetkisi veya rızası, sahtecilik kastı, aldatma yeteneği ve özel belgelerde kullanma unsuru birlikte değerlendirilir.
Sahte belge hazırlayıp kullanmamak suç mudur?
TCK m.207/1 bakımından sahte özel belgeyi hazırlamak veya gerçek özel belgeyi değiştirmek yanında belgenin kullanılması da suçun tamamlanması bakımından aranır.
Sahte belgeyi ben hazırlamadım ama kullandım, suç olur mu?
Belgenin sahte olduğu bilinerek kullanılması hâlinde TCK m.207/2 kapsamında cezai sorumluluk doğabilir.
Sahte özel belge mahkemeye sunulursa suç oluşur mu?
Belgenin sahte olduğu ve hukuki sonuç doğurmak amacıyla mahkemede kullanıldığı ispatlanırsa TCK m.207 kapsamında değerlendirme yapılabilir. Başka bir suçun işlenmesinde kullanılmışsa TCK m.212 de ayrıca gündeme gelebilir.
Sahte kira sözleşmesi suç mudur?
Başkasına ait imza veya irade taklit edilerek hazırlanan kira sözleşmesinin kullanılması, şartları varsa özel belgede sahtecilik suçunu oluşturabilir.
Senette sahtecilik özel belgede sahtecilik midir?
Her zaman değildir. Özellikle TCK m.210 kapsamındaki kambiyo senetlerinde resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanabilir.
Özel belgede sahtecilik şikâyete tabi midir?
Hayır. Suç kural olarak re’sen soruşturulur. Şikâyetten vazgeçilmesi davayı kendiliğinden düşürmez.
Özel belgede sahtecilik uzlaşmaya tabi midir?
Yetişkin failler bakımından genel olarak uzlaştırma kapsamında değildir. Ancak CMK m.253/1-c kapsamında suça sürüklenen çocuklar açısından özel şartlarla uzlaştırma gündeme gelebilir.
Özel belgede sahtecilik zamanaşımı kaç yıldır?
TCK m.207’nin temel hâlinde olağan dava zamanaşımı sekiz yıldır. Ancak zamanaşımını kesen ve durduran nedenler ayrıca değerlendirilmelidir.
Özel belgede sahtecilikten HAGB verilebilir mi?
Mahkeme tarafından belirlenen sonuç ceza ve CMK m.231’deki diğer koşullar uygunsa HAGB gündeme gelebilir.
Özel belgede sahtecilikte ceza indirimi var mıdır?
Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla sahtecilik yapılması hâlinde TCK m.211 uyarınca ceza yarısı oranında indirilir.
Sonuç
Özel belgede sahtecilik suçu, yalnızca bir evrak üzerinde sahte imza bulunup bulunmadığına indirgenebilecek bir suç değildir. TCK m.207 kapsamında öncelikle ceza hukuku anlamında bir belgenin bulunması, belgenin özel belge niteliğinde olması, sahteciliğin hukuken önem taşıması ve aldatıcı niteliğinin bulunması gerekir. Maddenin birinci fıkrası bakımından sahte olarak hazırlanan veya değiştirilen özel belgenin ayrıca kullanılması suçun oluşumu açısından özel önem taşımaktadır.
Başka bir kişi tarafından hazırlanan sahte özel belgeyi kullanan kişinin ise sahteciliği bilip bilmediği ortaya konulmalıdır. Bu nedenle yalnızca belgenin sahte olduğunun belirlenmesi, belgeyi kullanan herkesin otomatik olarak cezalandırılması sonucunu doğurmaz.
Ayrıca çek, bono, poliçe ve TCK m.210’da sayılan diğer belgelerde belgenin resmî belge hükmünde kabul edilip edilmeyeceği; gerçek bir hukuki durumun belgelenmesi amacıyla yapılan sahtecilikte TCK m.211’in uygulanıp uygulanmayacağı ve sahte belgenin dolandırıcılık gibi başka bir suçta kullanıldığı hâllerde TCK m.212 kapsamında ayrıca cezai sorumluluk doğup doğmayacağı değerlendirilmelidir.
Bu sebeple özel belgede sahtecilik dosyalarında belge aslı, belgenin düzenlenme ve kullanılma süreci, tarafların gerçek hukuki ilişkisi, imza incelemeleri, belgenin aldatma yeteneği ve kast unsuru birlikte ele alınmalıdır. Özellikle sahte imza, kira sözleşmesi, tahliye taahhütnamesi veya borç ilişkisine ilişkin belgelerin söz konusu olduğu uyuşmazlıklarda yalnızca teknik imza incelemesine dayanmak yerine suçun bütün kanuni unsurlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.