Simit, poğaça, börek, pasta, yufka, bazlama, mantı ve benzeri unlu mamullerin üretileceği bir işyerinin açılması, yalnızca vergi kaydı yaptırılması veya belediyeye genel nitelikte bir dilekçe verilmesiyle mümkün değildir. Üretim faaliyeti yürütülecek işyerinin hangi ruhsat sınıfında bulunduğunun doğru belirlenmesi, kullanılacak taşınmazın imar ve proje yönünden uygun olması, üretim araçlarının mevzuatta aranan teknik koşulları taşıması ve başvurunun doğru faaliyet tanımıyla yapılması gerekir.
Unlu mamul üretim yeri ruhsatlarında en sık karşılaşılan sorun, simit, poğaça ve börek gibi ürünleri imal edecek işyerleriyle ekmek ve sade pide üretecek fırınların aynı hukuki kategoride değerlendirilmesidir. Oysa İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, unlu mamul üretim yerleri ile ekmek fırınlarını ayrı sıralarda düzenlemekte ve bu faaliyetler için farklı koşullar öngörmektedir. Bu ayrım özellikle asgari işyeri alanı, yapının niteliği ve üretim kapasitesi bakımından doğrudan sonuç doğurmaktadır.
Unlu Mamul Üretim Yeri Ruhsatı Nedir?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese; konutların ve insanların ikamet ettiği yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması yeterli olan müessese şeklinde tanımlanmıştır.
Yönetmeliğin EK-2 bölümünde gayrisıhhî müesseseler faaliyet konularına göre birinci, ikinci ve üçüncü sınıf şeklinde ayrılmaktadır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-2/C bölümünün 6.10 sırasında ise “hamur, yufka, bazlama, simit, poğaça, kadayıf, mantı, pasta, börek ve benzeri unlu mamullerin üretim yerleri” üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak düzenlenmiştir.
Bu nedenle anılan ürünlerin üretileceği işyeri, kural olarak sıhhî işyeri ruhsatıyla değil, üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese ruhsatıyla faaliyet gösterebilir. İşyerinde yalnızca hazır ve ambalajlı ürünlerin satılmasıyla hamur hazırlanması, şekillendirme, mayalama, pişirme ve paketleme işlemlerinin yapılması aynı hukuki nitelikte değildir. İşyerinde üretimin herhangi bir aşaması gerçekleştiriliyorsa başvurunun üretim faaliyeti esas alınarak yapılması gerekir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-2/C/6.10 Kapsamına Hangi Ürünler Girer?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik EK-2/C/6.10 kapsamında hamur, yufka, bazlama, simit, poğaça, kadayıf, mantı, pasta ve börek üretim yerlerini açıkça saymaktadır. Düzenlemede ayrıca “benzeri unlu mamuller” ifadesine yer verilmesi, sayılan ürünlerin sınırlı olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte üretilmek istenen her ürünün yalnızca ticari isminden hareketle bu sınıfa girdiği kabul edilmemelidir. Ürünün bileşimi, hazırlanma biçimi, üretim tekniği ve nihai niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle katkılı pide ile sade pide arasındaki ayrım önemlidir. Kıymalı, peynirli, kuşbaşılı veya başka bir iç malzemeyle hazırlanan katkılı pide ile ekmek mahiyetindeki sade pide aynı kapsamda değerlendirilmemelidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının uygulamaya ilişkin görüşlerinde de simit, poğaça ve katkılı pide gibi unlu mamullerle ekmek ve sade pide üretimi arasında ayrım yapılmaktadır.
Bu nedenle unlu mamul üretim yeri ruhsatı başvurusunda yalnızca “pide üretimi” yazılması doğru değildir. Başvuruda “katkılı pide” ifadesine yer verilmeli; mümkünse kıymalı, peynirli veya benzeri iç harçlı ürünlerin üretileceği açıklanmalıdır. Sade pide üretimi yapılmayacaksa bu husus ayrıca belirtilmelidir.
Unlu Mamul Üretim Yerlerinde 250 Metrekare Şartı Var mıdır?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-2/C/6.10 sırasında unlu mamul üretim yerleri için herhangi bir asgari metrekare şartı öngörülmemiştir. Dolayısıyla işyerinin simit, poğaça, börek, pasta, yufka, bazlama, mantı ve benzeri unlu mamullerin üretimine tahsis edilmesi hâlinde, yalnızca işyeri alanının 250 metrekarenin altında olduğu gerekçesiyle ruhsat talebinin reddedilmesi kural olarak mümkün değildir.
Yönetmelikteki 250 metrekare şartı, EK-2/C/6.19 sırasında düzenlenen ve günlük üretimi 1.000 kilogramdan az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten işyerleri bakımından getirilmiştir. Bu işyerlerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 metrekare olması gerekir. Büyükşehir belediyesi olmayan illerde 200 metrekare, köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde ise 100 metrekare şartı öngörülmüştür.
Günlük üretimi 1.000 kilogram ve üzerinde olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri ise Yönetmeliğin EK-2/B/6.15 sırasında ikinci sınıf gayrisıhhî müessese olarak düzenlenmiştir. Bu işletmeler bakımından asgari işyeri alanı ve iç yükseklik yönünden daha ağır koşullar bulunmaktadır.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, 250 metrekare şartının bütün unlu mamul üretim yerlerine uygulanabilecek genel bir şart olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak EK-2/C/6.10 kapsamında asgari metrekare şartı bulunmaması, her büyüklükteki ve her nitelikteki taşınmaza mutlaka ruhsat verileceği anlamına gelmez. İşyerinin üretim kapasitesine uygun olması; imar, yangın, havalandırma, baca, depolama, hijyen, erişilebilirlik ve iş güvenliği koşullarını sağlaması gerekir.
Ekmek Fırını ile Unlu Mamul Üretim Yeri Arasındaki Fark Nedir?
Ekmek fırını ile unlu mamul üretim yeri arasındaki ayrım, işyerinde fırın bulunup bulunmamasına göre değil, fiilen hangi ürünlerin üretileceğine göre yapılmalıdır. Simit, poğaça, börek veya pasta üretiminde de fırın kullanılabilir. Bu durum işyerini kendiliğinden ekmek fırınına dönüştürmez.
Ekmek, sade pide ve ekmek çeşitlerinin üretildiği yerler Yönetmeliğin EK-2/B/6.15 veya EK-2/C/6.19 sıraları kapsamında değerlendirilirken; hamur, yufka, bazlama, simit, poğaça, kadayıf, mantı, pasta, börek ve benzeri ürünlerin üretildiği yerler EK-2/C/6.10 kapsamında değerlendirilir.
Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde özel yapı şeklini gerektiren işyerleri arasında ekmek fırını sayılmış; aynı fıkranın (m) bendinde ise ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılması esası kabul edilmiştir. Bu ağır koşulların ekmek üretmeyen her unlu mamul üretim yerine doğrudan uygulanması, faaliyetin hukuki niteliği gözetilmeksizin yapılan genişletici bir yorum olacaktır.
Bununla birlikte kullanılacak fırının, bacanın ve üretim düzeninin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ile ilgili belediyenin imar yönetmeliğinde öngörülen teknik şartları taşıması gerekir. Dolayısıyla “ekmek fırını değiliz” açıklaması, imar ve teknik uygunluk incelemesini ortadan kaldırmaz.
Unlu Mamul Üretim Yeri Ruhsat Başvurusunda Faaliyet Konusu Nasıl Yazılmalıdır?
Ruhsat başvurusundaki faaliyet açıklaması, uyuşmazlığın daha başında önlenmesi bakımından belirleyicidir. “Fırın”, “pide imalatı”, “unlu mamuller” veya “imalathane” gibi genel ifadeler, yetkili idarenin faaliyeti ekmek fırını olarak değerlendirmesine neden olabilir.
Başvuruda ana faaliyet şu kapsamda açıklanmalıdır:
“İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-2/C bölümünün 6.10 sırası kapsamında hamur, yufka, bazlama, simit, poğaça, kadayıf, mantı, pasta, börek, katkılı pide ve benzeri unlu mamullerin üretimi.”
İşyerinde aynı zamanda satış yapılacaksa tali faaliyet de açıkça belirtilmelidir:
“Yönetmeliğin 10. maddesi kapsamında, aynı işyerinde üretilen unlu mamullerin perakende satışı.”
Başvuruda ayrıca ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilmeyeceği; faaliyetin EK-2/B/6.15 ve EK-2/C/6.19 kapsamında olmadığı açıkça beyan edilebilir. Bu beyan, işyerinin sonradan ruhsat kapsamını aşan üretim yapmasına izin vermez. İşletmeci, ruhsatta yazılı faaliyet sınırlarına uygun hareket etmek zorundadır.
Üretim ve Perakende Satış İçin Tek Ruhsat Düzenlenebilir mi?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 10. maddesine göre adresi ve işletmecisi aynı olan, birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerleri için ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenlenir. Tali faaliyet konularının ruhsatta ayrıca belirtilmesi gerekir.
Unlu mamullerin aynı işyerinde üretilmesi ve tüketiciye perakende olarak satılması hâlinde üretim ana faaliyet, perakende satış ise tali faaliyet olarak gösterilebilir. Böylece üretim ve satış aynı ruhsat üzerinde yer alabilir.
Ancak işyerinde masa ve sandalye bulundurularak servis yapılması, müşterilere yiyecek ve içecek sunulması veya kafe ve lokanta hizmeti verilmesi düşünülüyorsa bu faaliyetlerin ayrıca açıklanması gerekir. Perakende satış ruhsatı, kendiliğinden kafe veya lokanta işletme hakkı vermez. Aynı şekilde üçüncü kişilerden alınan ürünlerin satışı da ruhsatta ve ilgili sicil kayıtlarında gösterilmelidir.
İşyerinin İmar ve Proje Yönünden Uygunluğu Nasıl Belirlenir?
Tapuda bağımsız bölümün “dükkan” veya “işyeri” olarak kayıtlı bulunması önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Ruhsatlandırma sırasında tapu kaydı, uygulama imar planındaki parsel kullanım fonksiyonu, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve onaylı mimari proje birlikte değerlendirilir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 20. maddesine göre yapılar; imar planına, yönetmeliklere, ruhsat ve ruhsat eki projelere uygun olarak yapılabilir. Kanunun 21. maddesi uyarınca ruhsat alınmış yapılarda esaslı değişiklik yapılması da yeniden yapı ruhsatı veya tadilat ruhsatı alınmasını gerektirebilir.
Bu nedenle üretim alanı kurulmadan önce işyerinin onaylı projesi incelenmelidir. Bağımsız bölümler arasında yeni geçiş açılması, dış cephede kapı veya pencere oluşturulması, taşıyıcı sisteme müdahale edilmesi, yeni baca yapılması, ıslak hacimlerin yerinin değiştirilmesi veya ortak alanların üretime dâhil edilmesi ruhsat ve proje yönünden ayrıca değerlendirilmelidir.
İşyerinde daha önce ruhsat ve eki projeye aykırı bir imalat nedeniyle yapı tatil tutanağı düzenlenmişse, aykırılığın fiilen giderilmesiyle yetinilmemelidir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi gereğince belediyeden yerinde inceleme yapılması, yapının ruhsat ve onaylı projesine uygun hâle getirildiğinin tutanak altına alınması ve varsa mührün kaldırılması istenmelidir. Devam eden bir mühür veya imar aykırılığı bulunduğu sürece işyeri ruhsatı alınması önemli ölçüde güçleşebilir.
Fırın, Baca ve Havalandırma Sisteminde Aranan Koşullar Nelerdir?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 46. maddesi fırınların yapılabileceği alanları ve teknik koşulları düzenlemektedir. Katkılı pide, kebap ve simit fırınları ile geleneksel tandır ocaklarının zemin katı işyeri olarak kullanılabilen binalarda yapılabilmesine imkân tanınmıştır. Bununla birlikte ilgili belediyenin kendine özgü imar yönetmeliği ve uygulama imar planı hükümleri de incelenmelidir.
Fırının üretim kapasitesi, yakıt türü, marka ve modeli, toplam ısıl gücü, baca ihtiyacı ve havalandırma sistemi başvurudan önce belirlenmelidir. Elektrikli veya doğal gazlı fırın kullanılması, işyerini ruhsat yükümlülüğünden çıkarmaz. Yakıt türü yalnızca teknik tesisat, yangın güvenliği ve baca projesi yönünden farklı koşullar doğurabilir.
Duvar ve döşemelerde ısı ve ses yalıtımının sağlanması, binanın taşıyıcı sisteminin ve diğer bağımsız bölümlerin ısı değişiminden etkilenmemesi, kanalizasyon bağlantılarında haşere girişini önleyici tedbirlerin alınması, baca ölçülerinin hesaplanması ve gerekli filtre sisteminin kurulması önemlidir. Baca veya havalandırma sisteminin ortak alanlardan geçmesi hâlinde imar mevzuatının yanında Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri de uygulanır.
Kat Maliklerinin Muvafakati Gerekir mi?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 24. maddesi birlikte değerlendirilmelidir.
Tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bir bağımsız bölümde fırın, lokanta, pastane, imalathane ve benzeri bir işyerinin açılabilmesi için kat malikleri kurulunun oybirliğiyle karar vermesi gerekir. Oybirliği, yalnızca toplantıya katılanların değil, bütün kat maliklerinin olumlu iradesini ifade eder.
Buna karşılık bağımsız bölüm tapuda dükkan veya işyeri olarak kayıtlıysa yalnızca unlu mamul üretim yeri açılması nedeniyle Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 24. maddesindeki oybirliği şartının aranması kural olarak mümkün değildir. Ancak yönetim planında özel bir yasak bulunması veya ortak alanlara müdahale edilmesi farklı bir değerlendirme gerektirir.
Baca, çatı, dış cephe, taşıyıcı sistem, ortak duvar ve diğer ortak alanlarda yapılacak değişiklikler Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi kapsamına girebilir. Bu nedenle işyerinin tapuda dükkan olması, ortak alanlara izinsiz müdahale edilebileceği anlamına gelmez.
Unlu Mamul Üretim Yeri Ruhsatı İçin Hangi Belgeler Gereklidir?
Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesi uyarınca işyerini mevzuata uygun hâle getirdikten sonra Yönetmelik ekindeki Örnek-2 Gayrisıhhî Müessese Açma Ruhsatı Başvuru ve Beyan Formu ile yetkili idareye başvurmalıdır.
Örnek-2 formunda tesisin unvanı, sahibi, faaliyet konusu, adresi, pafta-ada-parsel bilgileri, mülkiyet durumu, açık ve kapalı kullanım alanı, vergi bilgileri, T.C. kimlik numarası, ustalık belgesi, ticaret sicili bilgileri ve müessesenin sınıfı gösterilir. Ayrıca işyerinin ÇED, itfaiye, çevre izni ve tehlikeli atık düzenlemelerine tabi olup olmadığı açıklanır.
Başvurunun faaliyet konusuna göre kira sözleşmesi, tapu bilgileri, yapı kullanma izin belgesi, onaylı mimari proje, numarataj belgesi, ustalık veya mesleki yeterlilik belgesi, itfaiye raporu, makine ve ekipman listesi, kapasite bilgileri, üretim akış şeması, baca ve mekanik tesisat projeleri gerekebilir.
Yönetmeliğin Ek 1. maddesine göre yetkili idarenin kendi kayıtlarında bulunan ve değişmediği beyan edilen belgeler yeniden istenemez. Kimlik bilgileri Kimlik Paylaşım Sistemi’nden, vergi mükellefiyeti elektronik kayıtlardan, tapu bilgileri ise erişim mümkünse TAKBİS üzerinden kontrol edilmelidir. Başvuru sahibinden mevzuatta öngörülmeyen belgelerin veya belgelerin ayrıca noter onaylı örneklerinin istenmesi hukuken tartışmaya açıktır.
Ustalık veya Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunlu mudur?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 2. maddesine göre, işyeri sahibinin veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştırılan en az bir kişinin ilgili mesleki belgeye sahip olması gerekir.
Bu kapsamda ustalık belgesi, ilgili mesleki veya teknik ortaöğretim diploması, ilgili lisans veya ön lisans diploması ya da mevzuatta kabul edilen kurs bitirme belgesi kullanılabilir. Üniversite diploması sunulması hâlinde gerektiğinde transkript de ibraz edilmelidir.
Belgenin doğrudan işletme sahibi adına olması her durumda zorunlu değildir. İlgili mesleki yeterliliğe sahip en az bir çalışanın işyerinde fiilen istihdam edilmesi yeterli olabilir. Bununla birlikte yalnızca ruhsat aşamasında sigortalı gösterilip fiilen çalıştırılmayan bir kişinin belgesine dayanılması, denetimlerde hukuki ve idari sorumluluk doğurabilir.
Ruhsat Başvurusu Nasıl Teslim Edilmelidir?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre yapılan her ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine Örnek-6 Başvuru ve Beyan Formu Alındı Belgesi verilmesi zorunludur. Bu belgede başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saat gösterilmelidir.
Başvuru sırasında yapılan ön incelemede eksiklik tespit edilirse bunların da alındı belgesine açıkça yazılması gerekir. Ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye teslim edilmesinden itibaren başlayacağından, dosyanın hangi tarihte tamamlandığının belgelenmesi önemlidir.
Başvuru yalnızca ruhsat birimine bırakılmamalı; evrak kayıt numarası alınmalıdır. Dosyadaki belgelerin tamamını gösteren bir ekler listesi hazırlanmalı ve başvuru sahibinde kalan nüshaya kayıt kaşesi vurdurulmalıdır. Elektronik başvuru, kayıtlı elektronik posta, noter veya iadeli taahhütlü posta yöntemleri de başvuru tarihinin ispatı bakımından kullanılabilir.
Ruhsat Kaç Gün İçinde Verilmelidir?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesine göre ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselere ilişkin başvuru formunun öngörülen kriterlere uygun doldurulduğunun belirlenmesi hâlinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilmelidir.
Ruhsat düzenlendikten sonra işyeri bir ay içinde yetkili idare tarafından kontrol edilir. Yapılan denetimde mevzuata aykırılık veya eksiklik tespit edilirse işletmeye bunların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere on beş günlük süre verilir. Eksiklikler süresinde giderilmezse ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılabilir.
Beş günlük sürenin geçmesi, işyeri sahibine kendiliğinden üretime başlama hakkı vermez. Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca usulüne uygun işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İdarenin gecikmesi hukuki başvuru sebebi oluşturmakla birlikte ruhsatsız faaliyeti hukuka uygun hâle getirmez.
Ruhsat Başvurusu Belediye Tarafından Kabul Edilmezse Ne Yapılabilir?
Belediyenin ruhsat birimi başvuru evrakını teslim almaktan kaçınırsa başvuru belediyenin genel evrak birimine verilmelidir. Genel evrak birimi de başvuruyu kabul etmezse kayıtlı elektronik posta, noter veya iadeli taahhütlü posta yoluyla başvuru yapılabilir.
Başvurunun kabul edilmemesi ile başvurunun incelenerek reddedilmesi birbirinden farklıdır. İlk durumda idare henüz faaliyetin mevzuata uygun olup olmadığını değerlendirmemekte, kişinin başvuru hakkını kullanmasına engel olmaktadır. İkinci durumda ise başvurunun esası hakkında kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem kurulmaktadır.
Sözlü olarak “bu işyerine ruhsat verilmez” denilmesi, dava süresinin ve ret gerekçelerinin belirlenmesi bakımından yeterli değildir. İlgilinin, belediyeden ret gerekçesini, dayanılan mevzuat maddesini ve eksik görülen koşulları açıkça gösteren yazılı bir karar istemesi gerekir.
Ruhsat Başvurusu Yazılı Olarak Reddedilirse Ne Yapılabilir?
Yazılı ret kararına karşı doğrudan iptal davası açılabileceği gibi önce 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi kapsamında idari başvuru yapılabilir.
İYUK’un 11. maddesine göre ilgililer, dava açmadan önce idari işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan; üst makam bulunmuyorsa işlemi yapan makamdan isteyebilir. Bu başvurunun idari dava açma süresi içinde yapılması gerekir.
Başvuru, işlemekte olan dava açma süresini durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır. Yazılı veya zımni ret üzerine dava süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu nedenle idari itirazın reddedilmesi üzerine yeni bir altmış günlük sürenin başladığı düşünülmemeli, ilk ret kararından sonra geçen süre de hesaba katılmalıdır.
Ret gerekçesi işyerinin 250 metrekarenin altında olmasıysa öncelikle faaliyetin doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı incelenmelidir. Başvuru EK-2/C/6.10 kapsamındaki unlu mamul üretimine ilişkin olduğu hâlde EK-2/C/6.19’daki ekmek fırını şartlarının uygulanması, işlemin sebep ve konu unsurlarını hukuka aykırı hâle getirebilir.
Buna karşılık ret kararı imar planı, onaylı proje, baca, yangın güvenliği, ortak alan müdahalesi veya devam eden yapı aykırılığına dayanıyorsa her gerekçe kendi mevzuatı içerisinde ayrıca değerlendirilmelidir. EK-2/C/6.10’da metrekare şartı bulunmaması, işyerinin diğer mevzuat şartlarından muaf olduğu anlamına gelmez.
Belediye Cevap Vermezse Zımni Ret Ne Zaman Oluşur?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesine göre ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem yapılması için idari makamlara başvurabilir. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.
Unlu mamul üretim yeri ruhsatı başvurusuna otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde zımni ret işlemi oluşur. İlgili, otuz günlük sürenin sona ermesinden itibaren genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
İdare otuz gün içinde kesin olmayan bir cevap vererek başvurunun incelenmeye devam ettiğini bildirirse ilgili bu cevabı ret sayarak dava açabilir veya kesin cevabı bekleyebilir. Ancak İYUK’un 10. maddesindeki toplam bekleme süresi ve dava açma süresi dikkatle takip edilmelidir.
Yönetmeliğin 23. maddesindeki beş günlük ruhsatlandırma süresiyle İYUK’un 10. maddesindeki otuz günlük zımni ret süresi birbirinden farklıdır. Beş günlük süre idarenin ruhsatı düzenleme yükümlülüğünü, otuz günlük süre ise idarenin susması karşısında dava açılabilmesi için zımni ret işleminin oluşmasını düzenlemektedir.
İki Ay İçinde Ruhsat Verilmezse Bakanlığa Başvurulabilir mi?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 45/A maddesiyle, mevzuata uygun başvuru yapılmasına rağmen yetkili idare tarafından iki ay içinde ruhsat verilmemesi hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına resen ruhsat düzenleme yetkisi tanınmıştır.
Bu kapsamdaki işlemler Bakanlığın il müdürlükleri tarafından yürütülür. İl müdürlüğü, ruhsatın verilmemesine ilişkin gerekçeleri öğrenmek üzere yetkili idarenin görüşünü ister. Yetkili idarenin görüşünü on beş gün içinde bildirmemesi hâlinde başvuru hakkında olumlu görüş verilmiş sayılır.
Belediyenin görüşü alındıktan sonra il müdürlüğü dosyayı en geç on beş gün içinde inceler. Başvurunun Yönetmeliğe uygun olduğu belirlenirse ilgili yılın döner sermaye birim fiyatına göre bedeli karşılığında resen işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilir. Eksiklik veya aykırılık bulunması hâlinde bunlar başvuru sahibine bildirilir; eksikliklerin giderilmesinden sonra yeniden değerlendirme yapılabilir.
Bakanlığın il müdürlüğüne yapılacak başvuru, idari dava açma süresi yönünden ayrıca değerlendirilmelidir. Yönetmeliğin 45/A maddesi uyarınca başvuru yapılmasının, belediyenin yazılı veya zımni ret işlemine karşı açılacak davanın süresini kendiliğinden durduracağı kabul edilmemelidir.
Ruhsat Ret İşlemine Karşı İptal Davası Nasıl Açılır?
Unlu mamul üretim yeri ruhsatı talebinin yazılı veya zımni olarak reddedilmesi hâlinde, genel olarak ret işleminin tebliğinden veya zımni ret tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Davada yetkili idarenin faaliyeti doğru hukuki kategoriye yerleştirip yerleştirmediği, ret gerekçesinin somut ve denetlenebilir olup olmadığı, işyerinin imar ve proje durumu, eksikliklerin başvuru sahibine bildirilip bildirilmediği ve aynı durumda bulunan işletmeler arasında eşit uygulama yapılıp yapılmadığı incelenir.
EK-2/C/6.10 kapsamındaki bir başvurunun yalnızca 250 metrekare şartına dayanılarak reddedilmesi hâlinde; bu alan şartının EK-2/C/6.19’da düzenlenen ekmek, sade pide ve ekmek çeşitlerine ait olduğu, başvurucunun bu ürünleri üretmeyeceği ve unlu mamul üretim yerleri için aynı şartın öngörülmediği ileri sürülebilir.
Ret işleminin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanmaya devam etmesi hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacak olması durumunda, İYUK’un 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulması da talep edilebilir. Kira giderleri, makine ve ekipman yatırımı, bozulabilir stoklar, personel giderleri ve işletmenin faaliyete başlayamamasından kaynaklanan zararlar somut belgelerle ortaya konulmalıdır.
Gıda İşletmesi Kayıt Belgesi Ayrıca Alınmalı mıdır?
Belediye tarafından verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenlenen işletme kayıt belgesi birbirinden farklıdır. Belediyeden ruhsat alınması, gıda mevzuatından doğan kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Unlu mamul üretimi yapacak işletmelerin ilgili il veya ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü nezdinde gıda işletmesi kayıt işlemlerini tamamlaması gerekir. İşletmenin faaliyet konusu, adresi, üretim kapsamı ve işletmecisi kayıt belgesindeki bilgilerle uyumlu olmalıdır.
Gıda Hijyeni Yönetmeliği uyarınca üretim alanlarının temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte düzenlenmesi, yeterli sıcak ve soğuk su bulunması, el yıkama alanlarının oluşturulması, tuvaletlerin üretim alanlarına doğrudan açılmaması, gıdaların uygun sıcaklıklarda muhafaza edilmesi ve zararlılarla mücadele tedbirlerinin alınması gerekir.
Üretim, depolama, hazırlama, pişirme, paketleme ve satış alanlarının ürün güvenilirliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde düzenlenmesi önemlidir. Ruhsat alınmış olması, işletmenin gıda güvenilirliğine ilişkin denetimlerden muaf tutulmasını sağlamaz.
Unlu Mamul Ruhsatı Başvurularında En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Başvuruda yalnızca “fırın” yazılması, uygulamada en sık karşılaşılan hatalardan biridir. Bu ifade işyerinin ekmek fırını olarak değerlendirilmesine ve ekmek üretim yerlerine ait alan ve yapı şartlarının uygulanmasına neden olabilir.
Üretilecek ürünlerin açıklanmaması, sade pide ile katkılı pide ayrımının yapılmaması, ekmek üretimi yapılmayacağının belirtilmemesi ve üretim kapasitesinin gizlenmesi diğer önemli sorunlardır.
Kira sözleşmesi, vergi kaydı, tabela, oda kaydı ve ruhsat başvurusunda birbirinden farklı faaliyet tanımlarının kullanılması da idarenin tereddüt yaşamasına yol açabilir. İşletmeye ait bütün resmî kayıtlarda aynı faaliyet tanımı kullanılmalıdır.
Tapunun dükkan olmasının tek başına yeterli olduğunun düşünülmesi de hatalıdır. Yapının imar planındaki fonksiyonu, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve onaylı mimari proje ayrıca incelenmelidir.
Ruhsat alınmadan üretime başlanması ise kapatma ve idari yaptırım riski doğurur. Belediye görevlilerinin sözlü olarak olumlu görüş bildirmesi veya ruhsat verileceğini söylemesi, yazılı ruhsatın yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
Simit ve poğaça üretimi için 250 metrekare şartı var mı?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-2/C/6.10 sırasında simit ve poğaça üretim yerleri için 250 metrekare şartı bulunmamaktadır. Bu şart EK-2/C/6.19 kapsamındaki ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten yerlerle ilgilidir.
Unlu mamul üretim yerinde ekmek üretilebilir mi?
EK-2/C/6.10 kapsamında düzenlenen ruhsat, ekmek ve sade pide üretimi için kullanılamaz. Ekmek üretimi yapılacaksa üretim kapasitesine göre EK-2/B/6.15 veya EK-2/C/6.19 koşullarının sağlanması gerekir.
Elektrikli fırın kullanılması ruhsat zorunluluğunu kaldırır mı?
Hayır. İşyerinde üretim yapılıyorsa kullanılan fırının elektrikli, doğal gazlı veya başka bir sistemle çalışması ruhsat zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Yakıt türü teknik tesisat, baca ve yangın güvenliği koşullarını etkileyebilir.
Üretim ve satış aynı işyerinde yapılabilir mi?
Evet. Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca üretim ana faaliyet, aynı yerde gerçekleştirilen perakende satış tali faaliyet olarak ruhsatta gösterilebilir. Ancak kafe, lokanta veya dışarıdan alınan ürünlerin satışı gibi başka faaliyetler varsa bunların ayrıca bildirilmesi gerekir.
Tapuda dükkan olan yerde kat maliklerinin oybirliği gerekir mi?
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 24. maddesindeki oybirliği şartı, tapuda mesken olarak gösterilen bağımsız bölümler için düzenlenmiştir. Tapuda dükkan veya işyeri olarak kayıtlı bağımsız bölümde yalnızca işyerinin açılması bakımından bu şart kural olarak aranmaz. Ortak alanlara müdahale edilmesi hâlinde Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi ayrıca uygulanır.
Belediye başvuruya cevap vermezse ne yapılabilir?
İYUK’un 10. maddesine göre otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde zımni ret oluşur ve dava açma süreci başlatılabilir. Ayrıca Yönetmeliğin 45/A maddesindeki iki aylık sürenin dolması üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının il müdürlüğünden resen ruhsat düzenlenmesi talep edilebilir.
Beş günlük sürenin geçmesi ruhsat alınmış sayılmayı sağlar mı?
Hayır. Yönetmeliğin 23. maddesi uygun başvurularda ruhsatın beş gün içinde düzenlenmesini emretmektedir; ancak sürenin geçmesi ruhsatsız faaliyete başlama hakkı vermez. İşletme, yazılı ruhsat düzenlenmeden üretime başlamamalıdır.
Sonuç
Unlu mamul üretim yeri ruhsatı başvurularında belirleyici konu, işletmenin ticari isminden çok fiilen hangi ürünleri üreteceğidir. Simit, poğaça, börek, pasta, yufka, bazlama, mantı ve benzeri ürünlerin üretileceği işyerleri, kural olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-2/C/6.10 sırası kapsamında üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak ruhsatlandırılır.
EK-2/C/6.10 kapsamında asgari 250 metrekare işyeri alanı şartı bulunmamaktadır. Ancak bu sonuç, işyerinin imar planına, onaylı projeye, yapı ruhsatına, yangın güvenliğine, baca ve havalandırma şartlarına, kat mülkiyeti hükümlerine ve gıda hijyeni kurallarına uygun olması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Başvurunun doğru faaliyet tanımıyla yapılması, üretilecek ve üretilmeyecek ürünlerin açıkça belirtilmesi, üretim ile satışın ana ve tali faaliyet şeklinde ayrılması ve başvurunun Örnek-6 alındı belgesiyle kayıt altına alınması gerekir. Ruhsat talebinin reddedilmesi veya cevapsız bırakılması hâlinde ise idari başvuru, Bakanlığın il müdürlüğünden resen ruhsat talebi ve idare mahkemesinde iptal davası yolları, hak kaybına neden olmayacak şekilde birlikte değerlendirilmelidir.
