Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan personel hakkında uygulanabilecek disiplin yaptırımlarından biri aylıktan kesme cezasıdır. Jandarma personelinin disiplin hukuku bakımından temel düzenleme, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun’dur. Bu Kanun; Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş, sözleşmeli er ve diğer sınıflardaki memurlar bakımından disiplin suçlarını, disiplin cezalarını, soruşturma usulünü, savunma hakkını ve cezaya karşı başvuru yollarını düzenlemektedir. Dolayısıyla jandarma aylıktan kesme cezası, yalnızca personelin maaşında belirli bir miktar eksilmeye yol açan mali bir işlem olarak görülmemelidir. Ceza aynı zamanda personelin özlük dosyasına işlenmekte, disiplin ceza puanına neden olmakta ve özellikle birden fazla disiplin cezasının birikmesi hâlinde mesleki statü bakımından daha ağır sonuçların ortaya çıkmasına yol açabilmektedir.
Bu nedenle hakkında 7068 sayılı Kanun kapsamında aylıktan kesme cezası verilen jandarma personeli bakımından yalnızca kesilen maaş miktarına odaklanılması yeterli değildir. Disiplin soruşturmasının süresinde başlatılıp başlatılmadığı, soruşturmacının usulüne uygun görevlendirilip görevlendirilmediği, isnat edilen eylemin somut delillerle ortaya konulup konulmadığı, personelin savunma hakkına riayet edilip edilmediği, eylemin doğru disiplin maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği, yetkili disiplin amirinin cezayı verip vermediği ve ceza miktarının ölçülü biçimde belirlenip belirlenmediği birlikte incelenmelidir. Nitekim Anayasa Mahkemesi de 7068 sayılı Kanun kapsamındaki disiplin rejiminde disiplin soruşturması yapılmasının, savunma hakkının korunmasının ve verilen disiplin cezalarının yargısal denetime tabi olmasının temel hukuki güvenceler olduğunu kabul etmektedir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre aylıktan kesme cezası, disiplin cezası verilen personelin fiilinin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından on beş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Kesinti, aylığı tahakkuk ettiren birim tarafından doğrudan personelin aylığından yapılmakta ve hesaplama tam Türk Lirası üzerinden gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle 7068 sayılı Kanuna tabi jandarma personeli bakımından aylıktan kesme cezasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’ndaki “brüt aylığın 1/30’u ile 1/8’i arasında kesinti” sistemiyle karıştırmamak gerekir. Jandarma personeli yönünden 7068 sayılı Kanunda özel bir disiplin rejimi öngörülmüş ve aylıktan kesme yaptırımı gün üzerinden kademelendirilmiştir.
Kanunda aylıktan kesme yaptırımı kendi içerisinde fiilin ağırlığına göre üç ayrı gruba ayrılmıştır. Buna göre bazı disiplinsizliklerde üç günlüğe kadar aylıktan kesme, daha ağır kabul edilen bazı fiillerde dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme, diğer bazı fiiller bakımından ise on bir ila on beş günlüğe kadar aylıktan kesme cezası uygulanabilmektedir. Bu ayrım önemlidir; çünkü disiplin amirinin herhangi bir aylıktan kesme miktarını tamamen serbest biçimde belirleyebilmesi söz konusu değildir. Öncelikle isnat edilen eylemin Kanunun 8. maddesinde hangi disiplin suçu kapsamında kaldığının belirlenmesi, daha sonra o disiplin suçu için öngörülen ceza aralığı içerisinden somut olayın özelliklerine uygun bir yaptırım seçilmesi gerekir.
7068 Sayılı Kanuna Göre Üç Günlüğe Kadar Aylıktan Kesme Cezası
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a maddesinde üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller düzenlenmiştir. Uygulamada jandarma personeli bakımından en fazla uyuşmazlığa konu olan disiplin hükümlerinden bir bölümü bu kapsamda bulunmaktadır.
Mevzuata veya talimata aykırı biçimde eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak; amir veya üstlerin görev, meslek, tutum ve davranışlara ilişkin uyarılarına uymamak veya bunlara kayıtsız kalmak; amir ve üstler tarafından sorulan sorulara gereken süre içerisinde cevap vermemek; özlük hakları veya kişisel bir menfaat elde etmek amacıyla başkalarını aracı koyarak öncelik veya ayrıcalık talep etmek; kabul edilebilir bir mazereti bulunmaksızın yirmi dört saate kadar göreve gelmemek ve görev dışında amir veya üstlere karşı saygısız davranmak bu gruptaki fiiller arasındadır.
Bunun yanında nöbet görevine gelmemek veya nöbet yahut nokta görevinde mevzuat ve talimatlarla belirlenen kurallara aykırı davranmak, amirin izni bulunmaksızın görevli olunan il sınırları dışına çıkmak, devletin araç ve gereçlerini kabul edilebilir mazeret bulunmaksızın özel işlerde kullanmak, personel kimlik kartını kabul edilebilir neden olmadan kaybetmek, görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir mazeret bulunmaksızın verilen görevi belirtilen sürede tamamlamamak da üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıyla karşılaşılmasına neden olabilecek eylemler arasındadır.
Burada özellikle “görevi savsaklamak”, “uyarıya uymamak” veya “görev dışında amire saygısız davranmak” gibi belirli ölçüde yoruma açık disiplin hükümlerinin uygulanmasında somut olayın bütün koşullarının ortaya konulması gerekir. Personelin yalnızca amirin beklediği şekilde hareket etmemiş olması, her durumda görev savsaklama veya uyarıya uymama olarak kabul edilemez. Hangi görevin verildiği, görevin personele ne zaman ve nasıl bildirildiği, verilen süre, personelin görevi yerine getirip getirmediği, yerine getiremediyse bunun objektif bir mazerete dayanıp dayanmadığı ve eylemin hizmet üzerinde nasıl bir sonuç meydana getirdiği soruşturma kapsamında somutlaştırılmalıdır.
Dört İla On Günlüğe Kadar Jandarma Aylıktan Kesme Cezası
7068 sayılı Kanunda bir diğer grup dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiillerden oluşmaktadır. Aynı rütbede görev yapan personele, astlara veya mesai arkadaşlarına karşı onur kırıcı söz söylemek veya davranışta bulunmak, söz, yazı ya da eylemle hakaret etmek; resmî belge veya göreve ilişkin evrakı kaybetmek; gerekli önlemleri almamak veya tedbirli davranmamak nedeniyle teslim edilen devlet malının hasar görmesine ya da kaybolmasına neden olmak bu kapsamdadır.
İzinsiz veya kurum tarafından kabul edilebilir bir mazeret bulunmaksızın yirmi dört saatten fazla ve iki güne kadar göreve gelmemek, mühür veya beratını kabul edilebilir neden bulunmaksızın kaybetmek, yükümlü olunan devir ve teslim işlemlerini tamamlamadan görev yerinden ayrılmak, görevle ilgili resmî belge, araç ve gereçleri görevin sona ermesine veya kurumca istenmesine rağmen geri vermemek ve izin verilen hâller dışında üniforma giymek de aynı ceza aralığında değerlendirilmiştir.
Özellikle kamu malının zarar görmesi veya resmî evrakın kaybolması sebebiyle yürütülen disiplin soruşturmalarında yalnızca zararın ya da kaybın meydana gelmiş olması personelin doğrudan cezalandırılması için yeterli olmayabilir. Personelin söz konusu eşyanın veya belgenin korunmasından gerçekten sorumlu olup olmadığı, eşyanın kendisine usulüne uygun teslim edilip edilmediği, hangi güvenlik tedbirlerini alması gerektiği ve zararın personelin kusurlu davranışı ile illiyet bağı içerisinde bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Disiplin sorumluluğu da sonuç itibarıyla kişisel kusura dayanmalıdır.
On Bir İla On Beş Günlüğe Kadar Aylıktan Kesme Cezası
Jandarma aylıktan kesme cezasının en ağır kademesi on bir ila on beş günlük kesintidir. 7068 sayılı Kanuna göre izinsiz veya kurum tarafından kabul edilebilir bir mazeret bulunmaksızın iki günden fazla ve üç güne kadar göreve gelmemek; izinli olunan dönemde hizmetin gerektirmesi nedeniyle göreve dönülmesinin bildirilmesine rağmen kabul edilebilir bir mazeret olmaksızın makul sürede göreve dönmemek; amir ve üstlere aktarılması gereken olay, bilgi ve emirleri zamanında iletmemek bu yaptırım kapsamında değerlendirilmektedir.
Görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı söz veya davranışta bulunmak ile denetleme ve soruşturmaları uzatmak, denetleme veya soruşturma raporlarını süresi içerisinde ilgili yerlere vermemek yahut kabul edilebilir bir neden olmaksızın soruşturmayı eksik bırakmak da on bir ila on beş günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirebilmektedir.
Bu ceza grubunda ekonomik yaptırımın ağırlığı arttığından, cezanın miktarının neden örneğin on bir gün yerine on beş gün olarak belirlendiğinin de idari işlemin gerekçesinden anlaşılabilir olması gerekir. Kanun, disiplin amirlerine bir ceza aralığı içerisinde takdir yetkisi tanımakla birlikte bu yetkinin keyfî biçimde kullanılmasına izin vermemektedir.
Jandarma Disiplin Cezasında Ölçülülük ve Bir Alt Ceza Uygulaması
7068 sayılı Kanunun 6. maddesinde disiplin cezası verme konusunda kullanılan takdir yetkisinin ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli olması gerektiği açıkça düzenlenmiştir. Cezanın belirlenmesi sırasında disiplinsizliğin işleniş biçimi, zaman ve yer, hizmet üzerindeki olumsuz etkinin ağırlığı, meydana gelen zarar veya tehlike, personelin kast veya taksire dayalı kusurunun derecesi, geçmiş disiplin durumu, samimi ikrarı ve pişmanlığı dikkate alınmalıdır. Ayrıca takdir hakkının gerekçeli olarak kullanılması zorunludur.
Bu hüküm, jandarma disiplin cezası iptal davası bakımından son derece önemlidir. Örneğin kanunda bir fiil için bir ila üç günlük aylıktan kesme cezası öngörülmüşse disiplin makamının hiçbir somut gerekçe ortaya koymadan doğrudan üst sınırdan üç günlük ceza vermesi yargısal denetimde tartışılabilir. İdarenin “takdir yetkisi” bulunması, tercihini gerekçesiz bırakabileceği anlamına gelmemektedir.
Kanunun 7. maddesinde ayrıca geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel bakımından bir derece hafif ceza uygulanabileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla disiplin soruşturmasında yalnızca isnat edilen fiile değil personelin geçmiş hizmetlerine, değerlendirme puanlarına ve disiplin durumuna da yer verilmesi önem taşımaktadır. İdarenin bu yöndeki lehe düzenlemeyi hiç değerlendirmemesi veya neden uygulanmadığını açıklamaması, somut olayın özelliklerine göre dava aşamasında ileri sürülebilecek hukuka aykırılık nedenlerinden birini oluşturabilir.
Jandarma Savunma Süresi Kaç Gündür?
Google aramalarında sıklıkla karşılaşılan “jandarma savunma süresi kaç gündür?” sorusunun cevabı 7068 sayılı Kanun’un 31. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından savunması alınmadan personele disiplin cezası verilemez. Personele tanınacak savunma süresi ise yedi günden az olamaz. Bu nedenle uygulamada kullanılan “savunma süresi yedi gündür” ifadesinden ziyade “savunma için en az yedi gün verilmek zorundadır” demek hukuken daha doğrudur.
Savunma hakkının hukuka uygun biçimde kullandırıldığından söz edilebilmesi için personelden yalnızca biçimsel olarak “savunmanızı veriniz” şeklinde bir yazı istenmesi yeterli değildir. Hangi olay nedeniyle soruşturma yürütüldüğünün, hangi davranışın personele isnat edildiğinin ve savunmanın hangi vakıalar çerçevesinde yapılacağının anlaşılabilir olması gerekir. Personel, savunma isteminden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına da sahiptir. Dolayısıyla savunmanın hazırlanabilmesi açısından önem taşıyan bilgi veya belgelerin personelden tamamen gizlenmesi, buna rağmen personele etkili bir savunma yapmasının beklenmesi savunma hakkının özüyle bağdaşmayabilir.
Anayasa’nın 129. maddesinde de kamu görevlisine savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği güvence altına alınmıştır. Bu nedenle jandarma aylıktan kesme cezasının iptali davasında savunma istem yazısının tarihi, personele tebliğ tarihi, savunmanın verilme tarihi, ceza kararının tarihi ve personele soruşturma dosyasını inceleme imkânı tanınıp tanınmadığı özellikle incelenmelidir.
Jandarma Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanuna göre uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma ve uzun süreli durdurma cezalarını gerektiren bir fiilin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanması gerekir. Bu süre içerisinde soruşturmaya başlanmazsa disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Bunun yanında fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezasının verilmesi gerekir. İki yıllık süre geçirilmişse idarenin disiplin cezası verme yetkisi yine zamanaşımına uğramaktadır. Dolayısıyla jandarma personeli hakkında aylar veya yıllar sonra başlatılan disiplin soruşturmalarında yalnızca olayın esasına ilişkin savunma yapmak yerine öğrenme tarihinin ve soruşturmaya başlama tarihinin ayrıca incelenmesi gerekir.
Öğrenme tarihi bakımından da yalnızca soruşturma olurunun düzenlendiği tarih esas alınmamalıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili amirin fiili hangi tarihte öğrendiğinin soruşturma dosyasındaki ihbar, tutanak, yazışma, olay raporu ve diğer belgeler üzerinden belirlenmesi gerekebilir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?
Jandarma aylıktan kesme cezasına itiraz bakımından cezanın hangi makam tarafından verildiği belirleyicidir. Disiplin amiri tarafından verilen disiplin cezasına karşı, cezanın personele tebliğ edilmesinden itibaren on gün içerisinde bir üst disiplin amirine yazılı olarak itiraz edilebilir. Kaymakamın doğrudan verdiği disiplin cezalarında itiraz valiye yapılır. Vali veya Jandarma Genel Komutanının doğrudan verdiği disiplin cezalarında ise Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna başvuru söz konusudur.
İtiraz mercii başvuruyu otuz gün içerisinde karara bağlar. İtiraz haklı bulunursa verilen disiplin cezası hafifletilebilir veya tamamen kaldırılabilir. Buna karşılık itiraz nedeniyle personele daha ağır bir disiplin cezası verilmesi mümkün değildir. Süresi içerisinde itiraz edilmeyen disiplin amiri cezaları kesinleşirken, yapılan itirazın reddedilmesi hâlinde ceza ret kararının tebliğiyle kesinleşmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım bulunmaktadır. Bakanın veya disiplin kurullarının doğrudan verdiği disiplin cezalarına karşı 7068 sayılı Kanunda idari itiraz yolu öngörülmemiştir. Bu cezalara karşı doğrudan idari yargı yoluna başvurulması gerekir. Bu nedenle internette yer alan “her jandarma disiplin cezasına önce on gün içinde itiraz edilmelidir” şeklindeki genellemeler hukuken eksiktir. Ceza kararını hangi disiplin makamının verdiğinin görülmesi ve başvuru yolunun buna göre belirlenmesi gerekir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezası Ne Zaman Uygulanır?
7068 sayılı Kanuna göre disiplin cezaları kesinleşmelerinden sonra yerine getirilmektedir. Aylıktan kesme cezası ise kesinleşme tarihini takip eden aybaşında uygulanır. Dolayısıyla henüz kesinleşmeyen bir aylıktan kesme cezasının derhâl maaştan tahsil edilmesi Kanunda öngörülen sisteme uygun olmayacaktır.
Bu ayrım özellikle disiplin amiri tarafından verilen ve itiraz yolu açık bulunan aylıktan kesme cezalarında önem taşımaktadır. Personelin süresi içerisinde itiraz etmesi hâlinde cezanın kesinleşmesi, itiraz üzerine verilen kararın kendisine tebliğiyle gerçekleşir. İtiraz edilmemesi durumunda ise on günlük itiraz süresinin geçirilmesiyle ceza kesinleşecektir.
Jandarma Disiplin Cezası İptal Davası
Kesinleşen jandarma disiplin cezalarına karşı iptal davası açılması mümkündür. 7068 sayılı Kanun’un 32. maddesi kesinleşmiş disiplin cezalarının yargısal denetime tabi olduğunu açıkça düzenlemiştir. Genel dava açma süresi ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince, özel bir süre bulunmadığı hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür. 7068 sayılı Kanun bakımından dava süresi, kesinleşen disiplin cezasının personele tebliğinden itibaren işlemeye başlamaktadır.
Jandarma aylıktan kesme cezası iptal davasında mahkeme yalnızca personelin eylemi gerçekleştirip gerçekleştirmediğini incelemez. İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tamamı yargısal denetimin kapsamındadır. Bu çerçevede soruşturmayı yapan kişinin yetkili olup olmadığı, disiplin amirinin cezayı verme yetkisinin bulunup bulunmadığı, zamanaşımı sürelerinin geçirilip geçirilmediği, savunma hakkının gereği gibi kullandırılıp kullandırılmadığı, delillerin isnadı ispatlamaya yeterli olup olmadığı ve isnat edilen fiilin uygulanan disiplin maddesiyle gerçekten örtüşüp örtüşmediği değerlendirilmelidir.
Danıştay kararlarında disiplin işlemlerinde yetki unsurunun önem taşıdığı ve kanunun yetkili kılmadığı disiplin makamı tarafından verilen yaptırımların hukuka aykırı olduğu görülmektedir. Yine Anayasa Mahkemesi, kolluk personeli hakkında eksik ve yetersiz disiplin soruşturmasına dayanılarak ceza verilmesinin yargı mercilerince denetlenebileceğini ve hukuka aykırı disiplin cezalarının iptal edilebileceğini açık biçimde ifade etmektedir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezasında Delil Yeterliliği
Disiplin soruşturmalarında cezanın yalnızca bir şikâyet, soyut iddia veya amir kanaati üzerine kurulması yeterli görülmemelidir. Disiplin soruşturmasının amacı önceden belirlenmiş bir cezaya gerekçe oluşturmak değil, olayın maddi gerçeğini personelin lehine ve aleyhine bütün yönleriyle ortaya çıkarmaktır. 7068 sayılı Kanun kapsamında soruşturmacılara bilgi ve belge toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişi görevlendirme, keşif yapma ve gerekli hâllerde kriminal inceleme yaptırma yetkilerinin verilmesinin amacı da budur.
Örneğin personele “görevi savsaklamak” isnat ediliyorsa yalnızca görevin zamanında tamamlanmadığının belirlenmesi yeterli olmayabilir. Görevin personele hangi tarihte verildiği, yerine getirme süresinin ne olduğu, aynı dönemde başka görevlerinin bulunup bulunmadığı, görevin yerine getirilmesine engel objektif koşulların mevcut olup olmadığı ve gecikmenin gerçekten personelin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılmalıdır.
Benzer biçimde “amirin uyarılarına uymamak” fiilinde de somut bir uyarının bulunması, bu uyarının görev veya mesleki hususlarla bağlantılı olması, personele ulaştığının ortaya konulması ve personelin buna rağmen uyarıya kayıtsız kaldığının somutlaştırılması gerekir. Disiplin normunun yalnızca metni tekrar edilerek personelin cezalandırılması, idari işlemin sebep unsurunun yargısal denetimini ortadan kaldırmaz.
Jandarma Personelinde Kısa ve Uzun Süreli Durdurma Cezasının Aylıktan Kesme Olarak Uygulanması
Jandarma personeli bakımından “aylıktan kesme” kavramında önemli bir ayrıntı daha bulunmaktadır. Jandarma Genel Komutanlığında terfileri 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine tabi personel hakkında kısa ve uzun süreli durdurma cezaları doğrudan kademe ilerlemesinin durdurulması biçiminde değil, maaştan belirli oranlarda kesinti şeklinde uygulanmaktadır.
7068 sayılı Kanunun 8/7. maddesine göre bu personel bakımından kısa süreli durdurma cezasını gerektiren hâllerde brüt aylığın 1/5’i ile 1/4’ü, uzun süreli durdurma cezasını gerektiren hâllerde ise brüt aylığın 1/3’ü ile 1/2’si arasında kesinti yapılmaktadır. Bu yaptırımlar aylıktan kesme sonucunu doğursa da hukuki nitelikleri doğrudan 8/3. maddede düzenlenen “aylıktan kesme cezası” ile aynı değildir. Nitekim disiplin ceza puanı bakımından da farklı sonuç bağlanmıştır.
Bu ayrım özellikle jandarma subay ve astsubaylarının ceza kararlarını değerlendirirken önem taşımaktadır. Personelin maaşından yüksek miktarda kesinti yapılmış olması, cezanın mutlaka 8/3 kapsamında “aylıktan kesme cezası” olduğu anlamına gelmemektedir. İşlemin dayandığı disiplin maddesinin ayrıca incelenmesi gerekir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezası Kaç Ceza Puanıdır?
7068 sayılı Kanunun Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline ilişkin disiplin ceza puanı çizelgesinde aylıktan kesme cezası 3 disiplin ceza puanı olarak belirlenmiştir. Kısa süreli durdurma karşılığı aylıktan kesme cezası 5, uzun süreli durdurma karşılığı aylıktan kesme cezası ise 6 puandır.
Ceza puanının önemi, 7068 sayılı Kanunun 12. maddesinde yer alan “disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme” düzenlemesinden kaynaklanmaktadır. Son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde yirmi disiplin ceza puanına veya Kanunda belirtilen sayıdaki disiplin cezasına ulaşılması; yine son beş yıl içerisinde kırk puana veya Kanunun belirlediği sayıda disiplin cezasına ulaşılması şartları gerçekleştiğinde personel hakkında meslekten çıkarma cezası gündeme gelebilmektedir.
Dolayısıyla aylıktan kesme cezasının ekonomik karşılığı sınırlı görünse bile kesinleşen her cezanın disiplin puanı bakımından personelin mesleki geleceği üzerinde birikimli etkisi bulunmaktadır. Bu sebeple hukuka aykırı olduğu düşünülen bir aylıktan kesme cezasının yalnızca maaştaki kesinti küçük olduğu gerekçesiyle dava konusu edilmemesinin uzun vadeli sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.
Jandarma Disiplin Cezası Ne Zaman Silinir?
“Jandarma disiplin cezası ne zaman silinir?” sorusu bakımından aylıktan kesme cezalarının belirli bir sürenin sonunda kendiliğinden özlük dosyasından çıktığı şeklindeki düşünce doğru değildir. 7068 sayılı Kanun uyarınca meslekten çıkarma ve devlet memurluğundan çıkarma dışındaki disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi belirli koşullarda mümkündür.
Uyarma ve kınama cezalarında uygulama tarihinden itibaren beş yıl; aylıktan kesme cezası dahil diğer disiplin cezalarında ise on yıl geçtikten sonra, personel atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Ancak on yıllık sürenin dolmasıyla ceza otomatik olarak silinmez. İdare, personelin bu süre içerisindeki davranışlarını değerlendirir ve talebi haklı gösterecek nitelikte görmesi hâlinde disiplin cezasını özlük dosyasından çıkarır.
Bu nedenle jandarma aylıktan kesme cezasının sicilden silinmesi bakımından hem sürenin dolmuş olması hem de ayrıca idari başvuruda bulunulması gerekmektedir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezasının İptalinde Hangi Hususlar Önemlidir?
Bir jandarma disiplin cezası iptal davası hazırlanırken disiplin cezası kararının yalnızca sonuç kısmına bakılması çoğu zaman yeterli değildir. Soruşturma emrinden başlayarak bütün idari sürecin incelenmesi gerekir. Soruşturma oluru, soruşturmacı görevlendirmesi, olay tutanakları, müşteki ve tanık ifadeleri, yazışmalar, kamera kayıtları, görev çizelgeleri, personelin ilk ifadesi, savunma istemi, savunma dilekçesi, soruşturma raporu, ceza teklifi ve nihai disiplin cezası kararı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle soruşturma raporundaki değerlendirmeler ile dosyadaki maddi deliller arasında uyum bulunup bulunmadığı önemlidir. Bir tanığın anlatımı diğer delillerle çelişiyorsa, personelin gösterdiği tanıklar hiç dinlenmemişse, kamera görüntüsünün varlığı bilinmesine rağmen görüntüler getirtilmemişse, görev çizelgesi veya resmî kayıtlar incelenmeden kanaat oluşturulmuşsa soruşturmanın eksik yürütüldüğü ileri sürülebilir.
Bunun yanında disiplin hukukunda “fiilin sübuta ermesi” ile “fiilin doğru hukuki madde kapsamında değerlendirilmesi” birbirinden farklı meselelerdir. Personelin belirli bir davranışı gerçekleştirdiği kabul edilse bile bu davranışın idarenin uyguladığı disiplin maddesini oluşturup oluşturmadığı ayrıca araştırılmalıdır. Aynı olayın kanunda daha hafif bir disiplin cezası gerektiren başka bir fiil kapsamında kalması veya hiçbir disiplin suçunun unsurlarını taşımaması mümkündür.
Sonuç Olarak Jandarma Aylıktan Kesme Cezasına Karşı Ne Yapılabilir?
7068 sayılı Kanuna göre jandarma aylıktan kesme cezası, personelin zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından fiilin niteliğine göre on beş güne kadar kesinti yapılmasını öngören bir disiplin yaptırımıdır. Ancak cezanın sonucu yalnızca maaştan yapılan kesintiyle sınırlı değildir. Ceza özlük dosyasına işlenmekte, üç disiplin ceza puanı doğurmakta ve ilerleyen dönemde alınabilecek başka disiplin cezalarıyla birlikte 7068 sayılı Kanunun meslekten çıkarma hükümleri bakımından önem taşıyabilmektedir.
Bu nedenle hakkında aylıktan kesme cezası uygulanan jandarma personeli bakımından; soruşturmanın kanuni süre içerisinde başlatılıp başlatılmadığı, cezanın iki yıllık zamanaşımı içerisinde verilip verilmediği, savunma için en az yedi günlük süre tanınıp tanınmadığı, soruşturma dosyasına erişim imkânının sağlanıp sağlanmadığı, isnadın yeterli ve somut delillerle kanıtlanıp kanıtlanmadığı, eylemin 7068 sayılı Kanunun doğru maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği ve cezanın ölçülülük ilkesine uygun belirlenip belirlenmediği birlikte ele alınmalıdır.
Disiplin amiri tarafından verilen cezalar bakımından kural olarak tebliğden itibaren on günlük itiraz süresi, kesinleşen disiplin cezaları bakımından ise idari yargıda dava açılmasına ilişkin süreler gözetilmelidir. Disiplin kurullarının veya Bakanın doğrudan verdiği cezalar yönünden ise 7068 sayılı Kanun kapsamında ayrıca idari itiraz yolu bulunmadığından doğrudan yargısal başvuru gündeme gelmektedir. Bu yönüyle jandarma aylıktan kesme cezasına itiraz ve iptal davası, yalnızca cezanın ekonomik sonucunun değil, personelin sicil ve mesleki geleceğinin korunması bakımından da önem taşımaktadır.