Aile hekimleri hakkında tesis edilen ihtar puanı işlemleri, geçmişte aile hekimliği sözleşmesinin sona erdirilmesine, sözleşme yenileme sürecinin olumsuz etkilenmesine ve mali haklarda kayıplara neden olabilen önemli idari işlemler arasında yer almıştır. Bu nedenle aile hekimine verilen ihtar puanının hukuka uygun olup olmadığı, işlemin hangi mevzuata dayandığı ve dava süresinin geçirilip geçirilmediği dikkatle incelenmelidir.
Ancak aile hekimi ihtar puanı bakımından güncel mevzuat ile eski düzenlemelerin birbirinden ayrılması zorunludur. Zira internette yer alan pek çok içerikte, artık yürürlükte olmayan “Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak İhtar Puanı Cetveli” güncelmiş gibi anlatılmaktadır. Oysa 29 Temmuz 2023 tarihinde yapılan düzenleme ile eski ihtar puanı cetveli ve ihtaren sona erdirme sistemi kaldırılmış, aile hekimleri bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun disiplin hükümlerine dayanan yeni bir sisteme geçilmiştir.
Bu nedenle bir aile hekiminin eline ulaşan belgede “ihtar puanı” ifadesinin bulunması tek başına yeterli değildir. İşlemin tarihi, isnat edilen fiilin tarihi, kullanılan hukuki dayanak, işlemi tesis eden makam, savunma süreci ve işlemin aile hekimliği sözleşmesine etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Aile Hekimi İhtar Puanı Nedir?
Aile hekimi ihtar puanı, eski aile hekimliği mevzuatında belirli fiillere karşılık olarak uygulanan özel bir idari yaptırım türüdür. Aile hekiminin görev, çalışma saatleri, hasta hakları, hasta mahremiyeti, aşı uygulamaları, soğuk zincir kuralları, nöbet hizmetleri ve mesleki yükümlülüklerle ilgili bazı ihlalleri, eski düzenlemeye göre belirli puanlarla karşılanmıştır.
İhtar puanı sistemi, klasik anlamda 657 sayılı Kanun’da düzenlenen uyarma veya kınama cezasından farklı bir hukuki yapıya sahipti. Aile hekimleri, sözleşmeli olarak görev yaptıkları için geçmiş dönemde kendilerine doğrudan ihtar puanı uygulanmakta, bir sözleşme dönemi içinde belirli puan sınırına ulaşılması hâlinde ise sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilmekteydi.
Eski düzenlemede ihtar puanı verilmeden önce ilgili aile hekimine isnat edilen fiilin bildirilmesi ve savunma yapması için en az yedi gün süre tanınması gerekiyordu. Savunmanın yeterli görülmemesi veya süresi içinde savunma verilmemesi hâlinde, fiile karşılık gelen ihtar puanı uygulanıyordu.
Aile Hekimi İhtar Puanı Cetveli ve İhtar Ceza Puanları
Eski dönemde aile hekimi ihtar puan cetveli, aile hekimlerinin hangi fiilleri nedeniyle kaç puan alabileceğini gösteren düzenleyici bir metin niteliğindeydi. Cetvelde fiilin niteliğine göre farklı puanlar öngörülmekteydi. Beş, altı, on, on beş, yirmi ve elli puan gibi farklı yaptırım dereceleri bulunmaktaydı.
Örneğin eski cetvelde güncel afiş ve duyuruların usulüne uygun şekilde asılmaması, aile sağlığı merkezi tabelalarının mevzuata aykırı olması, çalışma saatleri planına uyulmaması ve mesleki kıyafet kurallarına riayet edilmemesi gibi fiiller daha düşük puanlarla karşılanabiliyordu.
Soğuk zincir kurallarına uymamak, hasta haklarına veya hasta mahremiyetine aykırı davranmak, tıbbi deontoloji kurallarına uymamak, mesai dışı hizmet veya nöbet görevine mazeretsiz olarak katılmamak gibi fiiller ise daha yüksek puanlara bağlanmıştı. Gerçeğe aykırı rapor veya belge düzenlemek, görev yerine alkollü gelmek ya da kişisel sağlık kayıtlarının güvenliğini kasıtlı olarak sağlamamak gibi fiiller bakımından daha ağır puanlar öngörülüyordu.
Bununla birlikte eski cetvelde yer alan bu puanların bugün doğrudan uygulanabilir bir “güncel aile hekimi ihtar ceza puanları” tablosu olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Çünkü söz konusu cetvel yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle bir aile hekimine 2023 yılı sonrasında eski cetveldeki bir fiil gerekçe gösterilerek ihtar puanı verilmişse, işlemin hukuki dayanağı ayrıca incelenmelidir.
Aile Hekimliği İhtar Puanı Sistemi Ne Zaman Kaldırıldı?
29 Temmuz 2023 tarihinde yayımlanan düzenleme ile Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’nde önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikle Yönetmeliğin “Sözleşmenin ihtaren sona erdirilmesi” başlıklı 11. maddesi yürürlükten kaldırılmış, aynı Yönetmeliğin eki olan “Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak İhtar Puanı Cetveli” de kaldırılmıştır.
Aynı düzenleme ile aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları hakkında uygulanacak disiplin cezalarının, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’ndaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre verileceği düzenlenmiştir.
Bu nedenle 29 Temmuz 2023 tarihinden sonra aile hekimleri hakkında uygulanacak sistem, eski anlamda ihtar puanı sistemi değildir. Bu tarihten sonra idare tarafından uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya devlet memurluğundan çıkarma gibi disiplin cezaları gündeme gelebilir.
2025 yılında yapılan düzenleme ile sözleşmelerin yenilenmesine ilişkin ayrıca bir puanlama sistemi getirilmiştir. Aile hekimliği biriminin koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerine ilişkin göstergelerden belirli bir puanı alması, sözleşmenin yenilenmesi bakımından önem taşımaktadır. Ancak bu puan, disiplin yaptırımı niteliğindeki eski ihtar puanı ile aynı hukuki anlamı taşımamaktadır.
Bu iki puan türünün birbirine karıştırılması, hem aile hekimleri hem de idare bakımından ciddi hukuki hatalara neden olabilir. Sözleşme yenileme puanı performans ve hizmet göstergelerine ilişkin bir değerlendirme iken, eski ihtar puanı belirli bir fiil nedeniyle uygulanan idari yaptırım niteliğindedir.
Aile Hekimlerinin Disiplin Cezaları Nelerdir?
Güncel sistemde aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları hakkında 657 sayılı Kanun’da düzenlenen disiplin cezaları uygulanmaktadır. Bu kapsamda uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma cezaları gündeme gelebilir.
Uyarma cezası, aile hekiminin görev ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir. Kınama cezası, görev veya davranışlarda kusurlu hareket edildiğinin yazılı olarak bildirilmesi anlamına gelir. Aylıktan kesme cezasında aile hekiminin brüt ücretinden belirli oranlarda kesinti yapılır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ise aile hekimliği sözleşmesi bakımından özel mali sonuçlara bağlanabilir.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesi hâlinde aile hekimliği sözleşmesi de sona erdirilir. Ayrıca 5258 sayılı Kanun kapsamında, bir sözleşme dönemi içinde toplam altı ay ve üzerinde ödeme kesintisini gerektiren disiplin cezası verilmesi hâlinde mevcut aile hekimliği sözleşmesinin feshedilmesi gündeme gelebilir.
Bu nedenle güncel dönemde aile hekiminin aldığı disiplin cezası yalnızca sicil veya özlük dosyasına işlenen bir kayıt olarak değerlendirilmemelidir. Cezanın mali haklara, destek ödemelerine, sözleşmenin devamına ve ileride yapılacak başvurulara etkisi ayrıca incelenmelidir.
Aile Hekiminin Disiplin Amiri Kimdir?
Güncel Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği uyarınca sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı çalışanının disiplin amiri, pozisyonunun bulunduğu yerdeki ilçe sağlık müdürü veya toplum sağlığı merkezi başkanıdır.
Bununla birlikte disiplin amirinin belirlenmiş olması, her makamın her türlü disiplin cezasını verebileceği anlamına gelmez. Disiplin cezasını tesis eden makamın görev ve yetkisinin bulunup bulunmadığı, yetki devri yapılıp yapılmadığı ve kararın mevzuatta öngörülen usule uygun şekilde alınıp alınmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
İşlemin il sağlık müdürlüğü, ilçe sağlık müdürlüğü, toplum sağlığı merkezi, valilik veya Bakanlık makamlarından hangisi tarafından tesis edildiği, işlemin hukuka uygunluğu bakımından önem taşır. Yetkisiz makam tarafından tesis edilen bir disiplin işlemi, diğer unsurlar incelenmeden dahi iptal sebebi oluşturabilir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası Açılabilir mi?
Aile hekimi ihtar puanı işlemi, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem niteliğindeyse idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir. İşlemin aile hekiminin hukuki durumunda değişiklik meydana getirmesi, mali haklarını etkilemesi, sözleşmesinin sona erdirilmesine dayanak oluşturması veya özlük dosyasında sonuç doğurması hâlinde dava açılmasında hukuki yarar bulunabilir.
Ancak her yazı doğrudan dava konusu edilemez. Örneğin yalnızca inceleme başlatıldığını bildiren yazı veya savunma istem yazısı çoğu durumda hazırlık işlemi niteliğindedir. Bu tür yazılar genellikle tek başına kesin ve icrai işlem kabul edilmez. Buna karşılık ihtar puanının uygulandığını bildiren, puan miktarını belirleyen ve aile hekiminin hukuki durumunda sonuç doğuran karar kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliğindedir.
2023 yılı sonrasında düzenlenen belgelerde “ihtar puanı” ifadesi kullanılmışsa, dava konusu işlemde özellikle şu hususlar incelenmelidir: İşlem hangi mevzuata dayandırılmıştır, ihtar puanı cetveli hâlen yürürlükte midir, fiil hangi tarihte işlenmiştir, karar hangi tarihte verilmiştir ve idare güncel disiplin hükümlerini uygulamış mıdır?
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Aile hekimi ihtar puanı veya aile hekimi hakkında uygulanan disiplin cezası, idari işlem niteliğinde olduğu için idare mahkemesinde dava konusu edilir. Uyuşmazlık adli yargının veya iş mahkemelerinin görev alanında değildir.
Dava, işlemi tesis eden idari makamın bulunduğu yer ve uyuşmazlığın niteliğine göre yetkili idare mahkemesinde açılmalıdır. İl sağlık müdürlüğü veya valilik tarafından tesis edilen işlemlerde yetkili mahkeme belirlenirken işlemin tesis edildiği yer, aile hekiminin görev yeri ve özel yetki hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Dilekçede davalı idarenin doğru gösterilmesi de önemlidir. İşlemi tesis eden makam ile işlemi uygulayan veya aile hekimliği sözleşmesine etkide bulunan makamın birbirinden farklı olması mümkündür. Bu nedenle kararın imza makamı, onay makamı, yetki devri belgeleri ve idari işlem dosyasının tamamı incelenmeden davalı idare belirlenmemelidir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
İdare mahkemesinde açılacak iptal davalarında genel dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadığı sürece altmış gündür. Bu süre, ihtar puanı veya disiplin cezası kararının usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Eski ihtar puanı sisteminde, puan kararına karşı belirli süre içinde idari itiraz imkânı bulunmaktaydı. Ancak idari itiraz yolunun kullanılması, dava açma süresinin güvenli şekilde takip edilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Uygulamada en güvenli yaklaşım, idari itiraz yapılmış olsa dahi altmış günlük dava açma süresinin ayrıca hesaplanması ve sürenin geçirilmemesidir.
Güncel disiplin cezalarında da tebliğ tarihi büyük önem taşır. Kararın aile hekiminin elektronik tebligat adresine, kurum sistemine, elden veya posta yoluyla ulaşıp ulaşmadığı belirlenmeli; tebliğin usulüne uygun olup olmadığı incelenmelidir. Usulsüz tebligat hâlinde dava açma süresinin başlangıcı ayrıca tartışma konusu yapılabilir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davasında Hangi Hukuka Aykırılıklar İleri Sürülebilir?
İhtar puanı veya disiplin cezası işlemine karşı açılacak davada yalnızca “fiili işlemedim” şeklinde genel bir savunma yapılması çoğu zaman yeterli değildir. İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka aykırılıkları somutlaştırılmalıdır.
Farklı konularda bilgi almak için Konya Avukat sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
İşlemin Yetkisiz Makam Tarafından Tesis Edilmesi
İhtar puanı veya disiplin cezası verme yetkisi mevzuatta belirlenen makamlara aittir. İlçe sağlık müdürlüğünde görev yapan bir personelin, disiplin amiri sıfatı bulunmayan bir makam tarafından cezalandırılması hâlinde yetki yönünden hukuka aykırılık ortaya çıkabilir.
Yetki devri yapılmışsa bu devrin yazılı ve geçerli olup olmadığı, devredilen yetkinin kapsamı ve işlemi imzalayan makamın gerçekten yetkili olup olmadığı incelenmelidir. Özellikle il sağlık müdürlüğü, ilçe sağlık müdürlüğü ve valilik makamlarının sözleşme ve disiplin işlemlerindeki görevleri birbirinden ayrılmalıdır.
Savunma Hakkının Kısıtlanması
Aile hekiminin savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma istem yazısında isnat edilen fiilin ne olduğu, fiilin hangi tarihte gerçekleştiği, hangi delillere dayanıldığı ve hangi mevzuat hükmünün ihlal edildiği açıkça belirtilmelidir.
Savunma için yedi günden az süre verilmesi, savunmanın alınmaması, savunma süresi dolmadan karar verilmesi veya aile hekiminin delillere erişiminin engellenmesi hukuka aykırılık oluşturabilir. Savunma alınmış görünse bile, savunmanın gerçekten değerlendirilip değerlendirilmediği kararın gerekçesinden anlaşılmalıdır.
Fiilin Somut Delillerle Ortaya Konulmaması
Aile hekimi ihtar puanı veya disiplin cezası, soyut şikâyetlere ve varsayımlara dayanılarak verilemez. İsnat edilen fiilin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerekir.
Hasta şikâyetleri, denetim tutanakları, sağlık kayıtları, reçete ve raporlar, nöbet çizelgeleri, aşı takip kayıtları, soğuk zincir sıcaklık formları, kamera kayıtları, elektronik sistem kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilmelidir. İdare, aile hekiminin kusurunu ve fiille arasındaki illiyet bağını ortaya koymalıdır.
Danıştay’ın aile hekimi hakkında verilen yirmi ihtar puanına ilişkin bir kararında, isnat edilen hasta hakları ve hasta mahremiyeti ihlalinin soyut iddialardan ibaret kalması ve iddiaları destekleyen yeterli bilgi ve belge bulunmaması nedeniyle işlemin iptal edilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Güncel Mevzuat Yerine Yürürlükten Kaldırılan Cetvelin Uygulanması
29 Temmuz 2023 tarihinden sonra aile hekimi hakkında eski ihtar puanı cetveli uygulanmışsa, işlemin konu ve sebep unsurları bakımından ciddi bir hukuka aykırılık taşıdığı ileri sürülebilir.
İdare, yürürlükten kaldırılmış bir düzenlemeye dayanarak yeni bir idari yaptırım tesis edemez. İşlem tarihindeki mevzuat, fiilin işlendiği tarihteki mevzuat ve varsa geçiş hükümleri birlikte incelenmelidir. Özellikle eski bir fiilin yeni tarihli bir kararla cezalandırılması hâlinde hangi hukuk kuralının uygulanacağı ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır.
Zamanaşımı ve Sürelerin Geçirilmesi
Eski ihtar puanı sisteminde, ihtarı gerektiren fiilin öğrenilmesinden itibaren belirli süre içinde işlemlerin başlatılması ve sonuçlandırılması gerekiyordu. Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ihtar puanı verilmemesi hâlinde yetkinin zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmişti.
Güncel disiplin rejiminde ise 657 sayılı Kanun’un disiplin zamanaşımına ilişkin hükümleri dikkate alınır. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları bakımından fiilin öğrenilmesinden itibaren soruşturmaya başlama süresi ile fiilin işlendiği tarihten itibaren uygulanabilecek azami süre birbirinden farklıdır. Bu nedenle olayda fiilin tarihi, öğrenme tarihi, soruşturma tarihi, savunma tarihi ve karar tarihi ayrı ayrı belirlenmelidir.
Aynı Fiil Nedeniyle Birden Fazla Yaptırım Uygulanması
Aile hekiminin aynı fiili nedeniyle hem ihtar puanı verilmesi hem de aynı olaya dayanılarak ayrıca disiplin cezası uygulanması hâlinde, işlemlerin hukuki niteliği ve birbirleriyle ilişkisi incelenmelidir. Aynı eylemin iki farklı yaptırım rejimiyle mükerrer şekilde cezalandırılıp cezalandırılmadığı, ilgili mevzuatın amacı ve işlemlerin sonuçları dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İçin Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?
İhtar puanı veya disiplin cezası nedeniyle aile hekimliği sözleşmesinin sona erdirilmesi, yüksek miktarda mali kayıp yaşanması veya sözleşme yenileme hakkının tehlikeye girmesi söz konusuysa iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için dava konusu işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması gerekir. Bu iki koşulun birlikte ortaya konulması zorunludur.
Sadece “işlem hukuka aykırıdır” şeklindeki soyut açıklama yeterli olmaz. Dilekçede yürürlükten kaldırılan cetvelin uygulanması, savunma hakkının kısıtlanması, yetkisiz makam tarafından işlem tesis edilmesi, sözleşmenin sona erdirilme tehlikesi ve doğacak mali kayıplar somutlaştırılmalıdır.
İhtar puanı tek başına sözleşmenin sona erdirilmesine henüz yol açmamışsa, yürütmenin durdurulması talebinin kabul edilmesi bakımından işlemin güncel ve ciddi bir sonuç doğurma ihtimali açıklanmalıdır. Puanların birikmesi, sözleşme feshi tehlikesinin doğması veya ödemelerin kesilmesi gibi hususlar bu değerlendirmede önem taşır.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davasında Hangi Belgeler Sunulmalıdır?
Dava dosyasına öncelikle ihtar puanı veya disiplin cezası kararının tebliğ belgesi sunulmalıdır. Bunun yanında savunma istem yazısı, verilen savunma, inceleme veya soruşturma raporu, denetim tutanakları, idari itiraz dilekçesi ve itiraz sonucu verilen karar da dosyaya eklenmelidir.
İsnat edilen fiilin niteliğine göre görev çizelgeleri, nöbet kayıtları, aşı ve soğuk zincir belgeleri, hasta kayıtları, reçete ve rapor örnekleri, elektronik sistem kayıtları, kamera görüntüleri, yazışmalar ve tanık beyanları önem taşıyabilir.
İdare tarafından dosyanın tamamı paylaşılmamışsa, dava dilekçesinde işlem dosyasının eksiksiz şekilde mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir. Çünkü aile hekiminin savunma hakkının etkili kullanılıp kullanılmadığı ve idarenin karar verirken hangi delilleri esas aldığı ancak işlem dosyasının tamamının incelenmesiyle anlaşılabilir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İl Değiştirmeye Engel Olur mu?
Eski ihtar puanının veya güncel disiplin cezasının aile hekiminin il değiştirmesine otomatik olarak engel olup olmadığı, uygulanacak atama ve yerleştirme ilanındaki şartlara göre değerlendirilmelidir.
Sadece ihtar puanı bulunması her durumda il değiştirme hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak sözleşmenin sona erdirilmesi, belirli süreyle yeniden sözleşme imzalama yasağı, devam eden soruşturma, devlet memurluğundan çıkarma cezası veya başvuru şartlarını etkileyen başka bir disiplin yaptırımı bulunması hâlinde sonuç değişebilir.
Bu nedenle aile hekimi il değiştirme başvurusu yapmadan önce ihtar puanı veya disiplin cezasının kesinleşip kesinleşmediği, sözleşme dönemine etkisi ve güncel yerleştirme kurallarındaki özel şartlar incelenmelidir.
Aile Hekimi İstifa Ederse İhtar Puanı Ortadan Kalkar mı?
Aile hekiminin istifa etmesi, daha önce tesis edilmiş ihtar puanı veya disiplin cezası işlemini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşlemin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, dava açma süresi içinde iptal davası açılması gerekir.
Bununla birlikte istifa sonrasında dava açılmasında güncel ve kişisel bir hukuki yararın bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir. İşlem özlük dosyasında kayıtlı kalıyor, mali hakları etkiliyor, yeniden aile hekimliği sözleşmesi yapılmasına engel oluyor veya geçmiş sözleşme bakımından sonuç doğuruyorsa iptal davası bakımından hukuki yarar bulunabilir.
İstifa kararının ihtar puanı veya disiplin cezasından bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekir. Aile hekiminin istifa etmiş olması, idarenin geçmişte tesis ettiği işlemin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
Aile Hekimliği Sözleşmesi Nasıl Feshedilir?
Güncel sistemde aile hekimliği sözleşmesinin sona ermesi, eski ihtar puanı sistemindeki 100 veya 200 puan sınırına ulaşılmasıyla açıklanamaz. Sözleşmenin sona ermesi bakımından 5258 sayılı Kanun ve Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’nin güncel hükümleri uygulanır.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesi, belirli ağır fiillerin tespit edilmesi, görevin mazeretsiz şekilde terk edilmesi, gerçeğe aykırı rapor veya belge düzenlenmesi, bazı nöbet yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi ve kanunda veya yönetmelikte öngörülen diğer hâller sözleşmenin sona erdirilmesine neden olabilir.
Sözleşme feshi veya sona erdirme işlemi, ihtar puanı işleminden ayrı bir idari işlem niteliğinde olabilir. Bu nedenle aile hekimi hakkında önceki bir ihtar puanı veya disiplin cezası bulunuyorsa ve buna dayanılarak ayrıca sözleşme sona erdirilmişse, her iki işlemin de dava konusu edilip edilemeyeceği ve dava sürelerinin ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davasında Emsal Yargı Yaklaşımı
Aile hekimi ihtar puanı davalarında mahkemeler, idarenin yalnızca aile hekimliği hizmetinin kamu hizmeti niteliğinde olmasına dayanarak cezalandırma işlemini hukuka uygun kabul etmemektedir. İdarenin somut fiili, kusuru, delilleri, savunmayı ve uygulanan yaptırımın hukuki dayanağını ortaya koyması gerekir.
Danıştay’ın geçmiş döneme ilişkin bir kararında, aile hekimi hakkında hasta haklarına ve hasta mahremiyetine aykırı davranıldığı gerekçesiyle verilen yirmi ihtar puanı, isnatların soyut kalması ve fiilin yeterli delillerle kanıtlanamaması nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur.
Danıştay’ın daha sonraki kararlarında ise bazı ihtar puanı cetveli hükümlerinin dava devam ederken kaldırılması veya değiştirilmesi nedeniyle düzenleyici işlemler yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, ihtar puanı davalarında işlem tarihinin ve dava konusu edilen bireysel işlemin hangi düzenlemeye dayandığının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Aile hekimine günümüzde ihtar puanı verilebilir mi?
29 Temmuz 2023 tarihinde eski ihtar puanı cetveli ve ihtaren sona erdirme sistemi kaldırılmıştır. Güncel sistemde aile hekimleri hakkında 657 sayılı Kanun hükümlerine göre disiplin cezası uygulanır. Buna rağmen yeni tarihli bir belgede ihtar puanı verilmişse işlemin hukuki dayanağı ve geçerliliği incelenmelidir.
Aile hekimi ihtar puanı nasıl iptal edilir?
İhtar puanı kararının tebliğinden itibaren genel olarak altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılır. Dilekçede yetki, şekil, savunma hakkı, delil yetersizliği, hukuki dayanak, zamanaşımı ve ölçülülük yönlerinden hukuka aykırılıklar açıklanmalıdır.
Aile hekimi ihtar puanı davası hangi mahkemede açılır?
Aile hekimi ihtar puanı ve disiplin işlemleri idari işlem niteliğinde olduğundan dava idare mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, işlemi tesis eden makamın bulunduğu yer ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir.
İhtar puanı itirazı yapılmadan dava açılabilir mi?
Eski sistemde ihtar puanına karşı idari itiraz yolu bulunmakla birlikte, doğrudan idare mahkemesinde dava açılmasına engel olup olmadığı işlemin tarihine ve uygulanan mevzuata göre değerlendirilir. Süre kaybı yaşanmaması için itiraz ve dava süreleri birlikte takip edilmelidir.
Aile hekimi ihtar puanı silinir mi?
İhtar puanının hukuka aykırı olduğunun mahkeme kararıyla tespit edilmesi hâlinde işlem iptal edilir ve buna bağlı hukuki sonuçların ortadan kaldırılması gerekir. Bunun için yalnızca idareye sözlü başvuru yapılması yeterli değildir; somut olayda idari başvuru veya dava yoluna başvurulmalıdır.
Aile hekiminin sözleşmesini aile hekimi feshedebilir mi?
Aile hekimi, aile sağlığı çalışanının sözleşmesini kendi iradesiyle fesheden makam değildir. Sözleşmenin sona erdirilmesi ve disiplin işlemleri, mevzuatta belirlenen idari makamlar tarafından tesis edilir. Aile hekiminin bildirim veya görüşü alınabilir; ancak nihai işlemin yetkili idare tarafından yapılması gerekir.
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası Genel Değerlendirme
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası bakımından en önemli husus, eski ihtar puanı sistemi ile güncel disiplin sisteminin birbirine karıştırılmamasıdır. 29 Temmuz 2023 tarihinden önce tesis edilen ihtar puanı işlemleri, o tarihte yürürlükte bulunan mevzuat ve cetvel hükümleri çerçevesinde incelenmelidir. Bu tarihten sonra tesis edilen işlemlerde ise 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri ve güncel Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği esas alınmalıdır.
İşlemin iptali bakımından yalnızca isnat edilen fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği değil; işlemi tesis eden makamın yetkisi, savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı, delillerin yeterliliği, kararın gerekçesi, zamanaşımı, hukuki dayanak ve işlemin aile hekimliği sözleşmesine etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Tebliğ tarihi, dava açma süresinin başlangıcını belirlediği için kararın aile hekiminin eline geçtiği anda hukuki inceleme yapılması önem taşır. Özellikle ihtar puanının sözleşmenin sona erdirilmesine veya mali hakların kaybına neden olma ihtimali varsa, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talebinin de değerlendirilmesi gerekir.