Belediyeye ait bir taşınmazın, dükkânın, işyerinin veya başka bir kullanım alanının kişi ya da kurum lehine tahsis edilmesinden sonra bu tahsisin belediye tarafından kaldırılması, ilgililer bakımından ciddi hak kayıplarına neden olabilir. Özellikle tahsis edilen işyerine yatırım yapılmış, bina veya dükkân inşa edilmiş, tadilat giderleri üstlenilmiş, işletme faaliyetine başlanmış ya da uzun süre boyunca belediyeye ödeme yapılmışsa, tahsis kararının kaldırılması işlemi yalnızca taşınmazın kullanımını sona erdirmemekte; aynı zamanda ekonomik faaliyet, ticari itibar ve yapılan yatırımlar üzerinde de doğrudan sonuç doğurmaktadır.
Belediye tahsis kararının kaldırılması işlemi, idarenin diğer bütün işlemleri gibi hukuka uygunluk denetimine tabidir. Bu işlem tesis edilirken yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına uyulması gerekir. Belediye tarafından alınan kararın kamu yararı ve hizmet gerekleriyle açıklanabilir olması, kararın yetkili makam tarafından alınması, işlemin dayandığı maddi olayların somut biçimde ortaya konulması ve ilgili kişiye etkili bir hukuki başvuru imkânı tanınması zorunludur.
Bu nedenle belediye tahsis kararının kaldırılması kararına karşı, işlemin iptali ve şartların oluşması hâlinde yürütmenin durdurulması istemiyle idare mahkemesinde dava açılması mümkündür. Ancak davanın başarıya ulaşabilmesi için yalnızca “yatırım yaptım” veya “uzun süredir kullanıyorum” şeklindeki genel açıklamalar yeterli değildir. Tahsis işleminin hangi makam tarafından yapıldığı, kaldırma kararının hangi hukuki gerekçeye dayandığı, kararın ilgilisine usulüne uygun şekilde bildirilip bildirilmediği ve işlemin uygulanması hâlinde doğacak zararların somut biçimde ortaya konulması gerekir.
Belediye Tahsis Kararı Nedir?
Belediye tahsis kararı, belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan bir taşınmazın belirli bir kişi, kurum veya kamu hizmetinin kullanımına bırakılmasına ilişkin idari işlemdir. Tahsis işlemiyle taşınmazın mülkiyeti devredilmez. Tahsis edilen kişi veya kurum, kararın kapsamı ve amacı doğrultusunda taşınmazdan yararlanma imkânı elde eder.
Tahsis işlemi, kira sözleşmesinden farklı bir hukuki niteliğe sahip olabilir. Kira sözleşmesinde tarafların karşılıklı borçları ve özel hukuk ilişkisi ön plana çıkarken, kamu hukukuna dayalı tahsiste taşınmazın belirli bir kamu hizmetinin yürütülmesi veya kamu yararının gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılması söz konusu olabilir.
Bununla birlikte uygulamada belediye taşınmazları bakımından “tahsis”, “kiralama”, “işletme hakkı verilmesi”, “kullanım izni” ve “işyeri teslimi” kavramları zaman zaman birbirinin yerine kullanılabilmektedir. Bu nedenle dava açılmadan önce eldeki belgenin hukuki niteliği belirlenmelidir.
Belediye tarafından verilen belge gerçekten bir tahsis kararı mı, yoksa ihale veya sözleşmeye dayalı bir kira ilişkisi mi doğuruyor? Kararda kullanım süresi belirlenmiş mi? Bedel ödenmesi öngörülmüş mü? Tahsis amacı kamu hizmeti mi, yoksa ticari işletme faaliyeti mi? Bu soruların cevabı, görevli yargı kolunun ve ileri sürülecek hukuki sebeplerin belirlenmesinde büyük önem taşır.
Belediyelerin Taşınmaz Tahsis Etme Yetkisi
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinde belediyelere, mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye sınırları içinde taşınmaz alma, satma, kiraya verme, tahsis etme ve taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etme yetkisi tanınmıştır.
Aynı Kanun’un 18. maddesinde ise taşınmaz malların tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına karar verme yetkisi belediye meclisine verilmiştir.
Bu düzenleme, belediye taşınmazlarının tahsisi ve tahsis kararının kaldırılması bakımından belediye meclisinin temel karar organı olduğunu göstermektedir. Belediye başkanı ve belediye encümeni ise kanunda kendilerine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde hareket etmek zorundadır.
Belediye encümeninin görevleri 5393 sayılı Kanun’un 34. maddesinde düzenlenmiştir. Encümen, taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin belediye meclisi kararlarını uygulamakla görevlidir. Bu nedenle belediye meclisinin kararını uygulamak ile doğrudan tahsis kararını kaldırmak birbirinden farklı işlemlerdir.
Belediye Encümeni Tahsis Kararını Tek Başına Kaldırabilir mi?
Kural olarak belediye meclisinin görev alanına giren bir konuda belediye encümeninin doğrudan ve bağımsız biçimde karar alabilmesi mümkün değildir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi taşınmazın tahsisine veya tahsisin kaldırılmasına karar verme yetkisini belediye meclisine verirken, 34. madde encümene meclis kararlarını uygulama görevini yüklemektedir.
Bu nedenle tahsis kararı belediye meclisi tarafından alınmışsa ve tahsisin kaldırılması da aynı nitelikte yeni bir karar alınmasını gerektiriyorsa, yalnızca belediye encümeni tarafından tesis edilen kaldırma işlemi yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olabilir.
Dava dilekçesinde, işlemi tesis eden makamın görev ve yetki alanı somut biçimde açıklanmalı; belediye meclisinin yetkisine giren bir konunun encümen tarafından karara bağlandığı ileri sürülmelidir.
Ancak bu değerlendirme yapılırken özel kanun hükümleri, belediye meclisinin önceki kararları, varsa yetki düzenlemeleri, tahsis protokolü ve işlemin gerçek niteliği birlikte incelenmelidir. Bazı özel kanunlarda belediye encümenine ayrıca yetki verilmiş olabilir. Bu nedenle yalnızca kararın başlığında “encümen kararı” ibaresinin bulunması yeterli olmayıp, işlemin dayandığı mevzuatın ayrıntılı şekilde incelenmesi gerekir.
Belediye Tahsis Kararı Hangi Hâllerde Kaldırılabilir?
Belediye tahsis kararının kaldırılması her durumda hukuka aykırı değildir. Tahsis süresinin sona ermesi, tahsis amacının ortadan kalkması, taşınmazın kamu hizmetinde kullanılmasına ihtiyaç duyulması, tahsis edilen yerin amacı dışında kullanılması veya tahsis şartlarının ihlal edilmesi gibi nedenler, somut olayın özelliklerine göre kaldırma işleminin hukuki sebebi olabilir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesindeki düzenleme, tahsisli taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılabileceğini belirtmektedir. Buradaki gerekçenin soyut ve genel ifadelerden ibaret olmaması gerekir.
Belediyenin hangi kamu hizmeti için taşınmaza ihtiyaç duyduğu, bu ihtiyacın ne zaman ortaya çıktığı, taşınmazın hangi amaçla kullanılacağı ve mevcut tahsisin neden kamu yararına aykırı hâle geldiği ortaya konulmalıdır.
Tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin işlemde yalnızca “kamu yararı gereği” veya “belediyenin takdiri doğrultusunda” gibi genel ifadelerin kullanılması her olayda yeterli olmayabilir. İdari işlemin dayandığı maddi olayların açık, denetlenebilir ve dosya kapsamındaki belgelerle uyumlu olması gerekir.
Tahsis Amacının Dışında Kullanım
Tahsis edilen taşınmazın, tahsis amacı dışında kullanılması da kaldırma veya iptal sebebi olabilir. Ancak belediyenin bu yöndeki iddiasını somut bilgi ve belgelerle ortaya koyması gerekir.
Örneğin taşınmaz kamu hizmeti amacıyla tahsis edilmiş olmasına rağmen özel ticari faaliyet yürütülüyorsa, belediye tahsis amacına aykırı kullanım iddiasında bulunabilir. Bununla birlikte, taşınmazın başlangıçta zaten ticari işletme amacıyla tahsis edildiği veya belediye tarafından uzun yıllar bu şekilde kullanılmasına izin verildiği durumlarda, belediyenin sonradan ileri sürdüğü gerekçenin önceki işlemlerle çelişip çelişmediği değerlendirilmelidir.
Tahsis şartlarının ihlal edildiği ileri sürülüyorsa, hangi şartın ihlal edildiği, ihlalin ne zaman gerçekleştiği, ihlalin devam edip etmediği ve ilgili kişiye bu aykırılığı gidermesi için süre verilip verilmediği incelenmelidir.
Belediye tahsis kararları ve çok daha fazlası için bizimle Konya avukat sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Belediye Taşınmazının Özel Kişiye Tahsis Edilmesi
Belediye taşınmazının gerçek kişiye veya özel hukuk tüzel kişisine tahsis edilmesi, uyuşmazlığın en önemli noktalarından biridir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesinde belediyelerin, kendilerine ait taşınmazları asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceği düzenlenmiştir.
Bu tür tahsislerin amacı, taşınmazın kamu hizmetinde kullanılmasını sağlamaktır. Kamu kurumları arasındaki tahsis işlemi ile özel kişiye ticari faaliyet yürütmesi için taşınmaz bırakılması aynı hukuki niteliğe sahip değildir.
Belediyenin gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine taşınmaz bırakması, somut olayın özelliklerine göre kira, işletme hakkı, kullanım izni veya ihale sonucunda kurulmuş bir sözleşme ilişkisi şeklinde ortaya çıkabilir. Belediye taşınmazının özel kişiye ihalesiz ve bedelsiz biçimde tahsis edilmesi ise ayrıca hukuka uygunluk tartışmasına neden olabilir.
Dava açan kişi bakımından burada iki yönlü bir değerlendirme yapılmalıdır. Bir yandan belediyenin daha önce tahsis kararı almış olması, kişide hukuki güven ve meşru beklenti oluşturabilir. Diğer yandan tahsis işleminin başlangıçta açıkça yetkisiz veya ihalesiz yapılmış olması, belediyenin kaldırma kararını savunmasını güçlendirebilir.
Bu nedenle dava dilekçesinde yalnızca önceki tahsis kararına değil, bu kararın hukuki dayanağına ve belediyenin uzun süre boyunca işlemi uygulamış olmasına da yer verilmelidir.
Tahsis Kararının Kaldırılması ile Geri Alınması Arasındaki Fark
İdare hukukunda tahsis kararının kaldırılması ile geri alınması aynı hukuki sonucu doğurmaz. Kaldırma, idari işlemin ileriye yönelik olarak sona erdirilmesi anlamına gelir. Geri alma ise hukuka aykırı olduğu ileri sürülen işlemin tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kaldırılması sonucunu doğurur.
Belediye, tahsis kararının artık kamu hizmeti bakımından gerekli olmadığını ileri sürüyorsa, bu genellikle ileriye yönelik kaldırma niteliğinde değerlendirilir. Buna karşılık tahsis kararının başlangıçtan itibaren yetkisiz makam tarafından verildiği, yanlış bilgiye dayandığı veya açık bir hukuka aykırılık taşıdığı ileri sürülüyorsa, işlem geri alma niteliğinde sonuç doğuracak şekilde ortadan kaldırılmak istenebilir.
Belediyenin kararında “iptal”, “kaldırma” veya “geri alma” ifadelerinden hangisini kullandığı tek başına belirleyici değildir. Mahkeme işlemin adına değil, gerçek hukuki sonucuna ve dayandığı gerekçeye bakar.
Bu nedenle dava dilekçesinde belediye kararının gerçekte hangi hukuki sonucu doğurduğu açıklanmalıdır. Kararın geçmişte doğmuş hakları da ortadan kaldırıp kaldırmadığı, ileriye yönelik mi yoksa geriye etkili mi sonuç doğurduğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Belediye Tahsis Kararına Karşı Hangi Dava Açılır?
Belediye meclisi veya belediye encümeni tarafından alınan ve tahsis hakkını sona erdiren karar, kamu gücüne dayalı, tek taraflı ve uygulanabilir nitelikte bir işlem ise bu işlemin iptali için idari yargıda dava açılması gerekir.
İptal davasında mahkemeden, tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin belediye işleminin iptal edilmesi istenir. İşlem uygulanmaya devam ederse işyerinin boşaltılması, kullanımın engellenmesi, faaliyetin durdurulması veya taşınmazın üçüncü kişilere verilmesi gibi zararlar doğabilecekse dava dilekçesinde ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
Davalı taraf genellikle belediye tüzel kişiliğini temsil eden belediye başkanlığıdır. Belediye encümeninin veya belediye meclisinin ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığından, dava dilekçesinde davalı idarenin doğru gösterilmesi gerekir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Belediye tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin işlem, idari işlem niteliğindeyse görevli mahkeme idare mahkemesidir. Tahsis taşınmaza ilişkin olduğundan, kural olarak taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkili olabilir.
Bununla birlikte, belediye ile kişi arasındaki ilişki yalnızca bir kira sözleşmesinden kaynaklanıyorsa ve uyuşmazlık sözleşmenin feshi, kira bedeli, tahliye veya özel hukuk borçlarına ilişkinse adli yargının görev alanı da gündeme gelebilir.
Bu nedenle dava açmadan önce belediye kararının idari işlem mi, yoksa özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasına ilişkin bir işlem mi olduğu belirlenmelidir. Yanlış yargı kolunda dava açılması, davanın görev yönünden reddedilmesine ve süre bakımından hak kaybı yaşanmasına neden olabilir.
Belediye Tahsis Kararının Kaldırılması Kararına Karşı Dava Açma Süresi
İdari işlemlere karşı açılacak iptal davalarında genel dava açma süresi altmış gündür. Bu süre, özel kanunlarda farklı bir süre öngörülmemişse, işlemin usulüne uygun biçimde bildirildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Dilekçede tebliğ tarihi mutlaka açıkça gösterilmelidir. Belediye kararının ilgilisine hiç tebliğ edilmemesi, tebliğin yetkili kişiye yapılmaması, kararın eklerinin gönderilmemesi veya tebliğ belgesinin içeriğinde dava açma süresini etkileyen eksiklikler bulunması hâlinde süre yönünden ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
Sürenin hesabında yalnızca karar tarihine bakılması doğru değildir. Esas alınması gereken tarih çoğu durumda kararın tebliğ edildiği tarihtir. Bununla birlikte, tahsis kararının kaldırılmasından sonra ayrıca mühürleme, tahliye, yıkım veya faaliyetten men işlemi tesis edilmişse, her bir işlem bakımından ayrı dava açma süresi doğabilir.
İYUK’un 11. Maddesi Kapsamında Belediyeye Başvuru
İlgili kişi, dava açmadan önce 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi kapsamında belediyeye başvurarak tahsis kararının kaldırılması işleminin geri alınmasını, kaldırılmasını veya değiştirilmesini isteyebilir.
Bu başvuru, genel olarak zorunlu bir dava şartı değildir. Ancak doğru zamanda ve doğru makama yapılması hâlinde dava açma süresinin durması bakımından önem taşır.
Güncel düzenlemeye göre bu başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Açık veya zımni ret üzerine, daha önce geçen süre de dikkate alınarak kalan dava açma süresi içerisinde idare mahkemesinde dava açılması gerekir.
Belediyeye başvuru yapılması, altmış günlük dava açma süresinin sınırsız şekilde uzadığı anlamına gelmez. Başvuru tarihi, idarenin cevabı ve zımni ret tarihi dikkatle hesaplanmalı; dava açma süresi ayrıca takvim üzerinde kontrol edilmelidir.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
Belediye tahsis kararının kaldırılması işlemi uygulanmaya devam ederse, dava sonuçlanmadan önce işyeri boşaltılabilir, işletme faaliyeti durdurulabilir, tahsis konusu taşınmaz başka bir kişiye bırakılabilir veya mevcut yapı ve yatırımlar zarar görebilir.
Bu nedenle yalnızca iptal davası açılması her zaman yeterli değildir. İdari dava açılması, dava konusu işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.
Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Yürütmenin durdurulması talebinde, işyerine yapılan yatırımların miktarı, işyerinin faaliyette bulunması, çalışanların ve üçüncü kişilerin durumunun etkilenmesi, tahliyenin geri döndürülemez sonuçları, taşınmazın başka kişiye verilme ihtimali ve belediye işleminin açık hukuka aykırılık nedenleri somut biçimde açıklanmalıdır.
“İşlem uygulanırsa mağduriyet doğacaktır” şeklindeki genel ifade yeterli değildir. Hangi zararın ne şekilde doğacağı, bu zararın neden sonradan giderilemeyeceği ve dava sonunda verilecek iptal kararının neden tek başına yeterli olmayacağı ortaya konulmalıdır.
Belediye Tahsis Kararının Kaldırılmasında Hukuka Aykırılık Nedenleri
Yetki Yönünden Hukuka Aykırılık
Tahsis işlemini veya tahsis kararının kaldırılmasını tesis eden makamın kanunen yetkili olmaması, işlemin yetki unsuru bakımından hukuka aykırılığına neden olabilir.
Belediye meclisinin yetkisinde bulunan bir konuda yalnızca encümen tarafından karar verilmesi, dosyanın en önemli hukuki tartışma noktalarından biri olabilir.
Şekil ve Usul Yönünden Hukuka Aykırılık
Kararın usulüne uygun toplantıda alınıp alınmadığı, gündemde bulunup bulunmadığı, karar yeter sayısının sağlanıp sağlanmadığı, kararın gerekçeli olup olmadığı ve ilgili kişiye usulüne uygun bildirilip bildirilmediği incelenmelidir.
Belediye tarafından tahsis kararının kaldırılmasından önce gerekli inceleme yapılmamış, ilgili kişinin açıklamaları alınmamış, tahsis protokolü değerlendirilmemiş veya önceki kararın dayanakları araştırılmamışsa eksik inceleme iddiası gündeme getirilebilir.
Sebep Yönünden Hukuka Aykırılık
Belediyenin kararında gösterilen sebep ile dosyadaki gerçek durum arasında uyumsuzluk bulunması hâlinde işlem sebep unsuru yönünden sakatlanabilir.
Örneğin belediye taşınmaza kamu hizmeti için ihtiyaç duyulduğunu ileri sürmesine rağmen taşınmazın başka bir özel kişiye ticari amaçla bırakılması, gösterilen gerekçenin gerçek ve samimi olmadığını ortaya koyabilir.
Aynı şekilde tahsis amacı dışında kullanım iddiası bulunuyorsa, bu iddianın hangi fiile dayandığı, ihlalin ne zaman gerçekleştiği ve tahsis şartlarının gerçekten ihlal edilip edilmediği açıklanmalıdır.
Konu Yönünden Hukuka Aykırılık
Kaldırma kararı, tahsis hakkını sona erdirmenin ötesinde tahliye, yıkım, mühürleme veya faaliyetten men gibi farklı sonuçlar doğuruyorsa, bu sonuçların her biri için ayrı ve açık bir hukuki dayanak bulunmalıdır.
Belediye, tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin tek bir işlemle kanunda öngörülmeyen geniş sonuçlar doğuramaz.
Maksat Yönünden Hukuka Aykırılık
İdari işlemlerin amacı kamu yararı ve hizmet gerekleridir. Tahsis kararının kaldırılması işlemi kişisel, siyasi veya keyfî bir amaca dayanıyorsa maksat unsuru yönünden hukuka aykırılık doğabilir.
Önceki belediye döneminde verilen tahsis kararının yalnızca belediye başkanı değiştiği için kaldırılması, tek başına hukuki sebep oluşturmaz. Yeni yönetimin önceki kararı değiştirebilmesi için somut kamu yararı, mevzuat değişikliği, tahsis şartlarının ihlali veya gerçek bir hizmet ihtiyacı ortaya koyması gerekir.
İşyerine Yapılan Yatırımlar Tahsis Kararını Korur mu?
Tahsis edilen işyerine yapılan inşaat, tadilat, bakım, onarım ve diğer yatırımlar kendiliğinden kazanılmış ve süresiz bir hak doğurmaz. Özellikle tahsis kararında açıkça süreli kullanım öngörülmüşse veya tahsisin belirli şartlara bağlı olduğu belirtilmişse, tahsis hakkının mutlak biçimde devam edeceği kabul edilemez.
Bununla birlikte yatırımların varlığı hukuken önemsiz de değildir. Belediye, kişinin yatırım yaptığını bilmesine rağmen uzun süre tahsisi sürdürmüş, bedel veya işgaliye almış, işyeri faaliyetini denetlemiş ve kullanıma herhangi bir itirazda bulunmamışsa bu durum hukuki güven, idari istikrar, iyi yönetim ve ölçülülük ilkeleri bakımından değerlendirilmelidir.
Yatırımlar özellikle yürütmenin durdurulması talebinde önem kazanır. Çünkü işyerinin boşaltılması hâlinde yapı ve masrafların geri alınamaması, ticari faaliyetin sona ermesi ve yapılan harcamaların karşılıksız kalması telafisi güç zarar olarak ileri sürülebilir.
Ancak önceki tahsis işlemi açıkça kanuna aykırıysa, yatırım yapılmış olması hukuka aykırı işlemi hukuka uygun hâle getirmez. Bu nedenle dava dilekçesinde yatırım iddiası; yetki, gerekçe, kamu yararı ve usul ihlalleriyle birlikte ileri sürülmelidir.
İşyeri Açma Ruhsatı ile Belediye Tahsis Kararı Aynı mıdır?
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı ile belediye tahsis kararı birbirinden farklı idari işlemlerdir. Tahsis kararı taşınmazın kullanımına ilişkin bir hukuki dayanak oluştururken, işyeri ruhsatı belirli bir faaliyetin mevzuatta öngörülen şartlarla yürütülmesine izin verir.
Bu nedenle işyeri ruhsatının bulunması, taşınmazın tahsis edildiğini veya tahsis kararının süresiz şekilde devam edeceğini göstermez. Aynı şekilde tahsis kararı da tek başına işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçmez.
Belediye tahsis kararını kaldırmış olsa bile işyeri ruhsatının otomatik olarak ortadan kalktığı söylenemez. Ruhsatın iptali veya faaliyetin durdurulması için ayrıca ilgili mevzuata dayalı bir işlem tesis edilmesi gerekir. Bu işlemler ayrıca dava konusu yapılabilir.
Belediye Tahsis Kararının Kaldırılması Kararına Karşı Dava Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?
Dava dilekçesinde öncelikle dava konusu belediye kararının tarih ve sayısı açıkça gösterilmelidir. İşlemin hangi belediye organı tarafından tesis edildiği, davacıya ne zaman tebliğ edildiği ve tahsis hakkını hangi sonuçla sona erdirdiği açıklanmalıdır.
Dilekçenin olaylar bölümünde önceki tahsis kararının nasıl alındığı, taşınmazın ne zamandan beri kullanıldığı, belediyeye hangi ödemelerin yapıldığı, işyerine hangi yatırımların gerçekleştirildiği ve kaldırma kararının hangi gerekçeye dayandığı kronolojik biçimde anlatılmalıdır.
Hukuki nedenler bölümünde işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından neden hukuka aykırı olduğu açıklanmalıdır.
Belediye meclisi yerine encümenin karar verdiği, kaldırma gerekçesinin somut olmadığı, kamu hizmeti ihtiyacının ispatlanmadığı, tahsis şartlarının ihlal edilmediği, kararın ölçüsüz sonuç doğurduğu veya işlem tesis edilirken gerekli incelemenin yapılmadığı ileri sürülebilir.
Dilekçenin sonuç ve istem bölümünde tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin işlemin iptali, dava sonuna kadar yürütmenin durdurulması ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesi istenebilir.
Belediye Tahsis Kararının İptali Davasında Hangi Deliller Sunulabilir?
Dava dosyasına öncelikle tahsis kararının aslı veya onaylı örneği, tahsis kararının kaldırılmasına ilişkin belediye meclisi veya encümen kararı ve tebliğ belgesi sunulmalıdır.
Önceki meclis kararları, tahsis protokolü, kira veya kullanım belgeleri, ödeme makbuzları ve belediye ile yapılan yazışmalar da dosyaya eklenmelidir.
İşyeri fotoğrafları, inşaat ve tadilat faturaları, yapı ruhsatı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, vergi levhası, elektrik ve su abonelikleri, belediyeye yapılan başvurular, işyeri faaliyet belgeleri ve ticari işletmeye ilişkin kayıtlar da kullanımın ve yatırımın kapsamını gösterebilir.
Belediyenin “kamu hizmeti ihtiyacı” gerekçesine dayandığı hâllerde, taşınmazın hangi hizmette kullanılacağına ilişkin proje, meclis kararı, imar planı, teknik rapor, keşif tutanağı ve belediye yazışmalarının celbi istenmelidir.
Mahkemeden, kararın dayanağı olan tüm işlem dosyasının belediyeden getirtilmesi talep edilmelidir.
Tahsis Kararının Kaldırılması Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?
Tahsis kararının kaldırılması nedeniyle yapılan yatırımların karşılıksız kalması, işletmenin kapanması, gelir kaybı veya başka ekonomik zararların doğması hâlinde tazminat talebi gündeme gelebilir. Ancak iptal davası ile tazminat talebi aynı hukuki incelemeye tabi değildir.
İşlem hukuka aykırıysa ve bu işlem nedeniyle gerçek, güncel ve ispatlanabilir bir zarar doğmuşsa idarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri kapsamında sorumluluğu değerlendirilebilir.
İdari işlemden doğan zararlar bakımından iptal ve tam yargı davasının birlikte açılması veya iptal kararından sonra ayrıca tam yargı talebinde bulunulması mümkündür.
Buna karşılık uyuşmazlığın temelinde bir kira sözleşmesinin feshi veya özel hukuk sözleşmesinin ihlali bulunuyorsa, tazminat talebinin adli yargıda ve sözleşme hükümlerine göre ileri sürülmesi gerekebilir.
Belediye Tahsis Kararının Kaldırılması Kararının İptali Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dava açma süresi geçirilmemelidir. Tebliğ tarihi kesin biçimde belirlenmeli ve varsa İYUK’un 11. maddesi kapsamındaki başvurunun süreye etkisi doğru hesaplanmalıdır.
İşlemi tesis eden makamın yetkisi araştırılmalıdır. Belediye meclisinin görev alanında bulunan tahsis veya tahsis kaldırma kararının encümen tarafından alınması, somut olay bakımından önemli bir iptal sebebi olabilir.
Tahsis kararının hukuki niteliği belirlenmelidir. Gerçek bir tahsis işlemi ile kira sözleşmesi veya kullanım izni birbirinden ayrılmalı; yanlış yargı kolunda dava açılmasının önüne geçilmelidir.
Yürütmenin durdurulması talebi soyut ifadelerle değil, somut zarar belgeleriyle desteklenmelidir. Özellikle işyerinin boşaltılması, faaliyetin sona ermesi, yapılan yatırımların kullanılamaz hâle gelmesi ve taşınmazın üçüncü kişiye verilme ihtimali açıkça ortaya konulmalıdır.
İptal talebi yalnızca “belediye kararının hukuka aykırı olduğu” şeklinde genel bir ifadeye dayandırılmamalı; işlemin beş unsuru ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Belediye tahsis kararının kaldırılması kararına karşı dava açılabilir mi?
Evet. Belediye meclisi veya belediye encümeni tarafından tesis edilen işlem idari işlem niteliğindeyse, işlemin iptali için idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava ile birlikte şartları varsa yürütmenin durdurulması da istenebilir.
Belediye encümeni tahsis kararını tek başına kaldırabilir mi?
Kural olarak taşınmazın tahsisine veya tahsisin kaldırılmasına karar verme yetkisi belediye meclisine aittir. Encümenin temel görevi belediye meclisinin tahsis kararlarını uygulamaktır. Ancak özel kanun hükümleri ve somut olayın niteliği ayrıca incelenmelidir.
Belediye tahsis kararının iptali davası ne kadar sürede açılmalıdır?
Özel bir süre öngörülmemişse, idari işlemin usulüne uygun tebliğinden itibaren genel olarak altmış gün içinde dava açılmalıdır. Tebliğ ve süre hesabı bakımından somut dosyanın ayrıca incelenmesi gerekir.
Dava açılması belediyenin tahliye işlemini durdurur mu?
Hayır. İdari dava açılması, dava konusu işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Tahliye, boşaltma, mühürleme veya faaliyetin durdurulması ihtimali varsa dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
Belediye tahsis kararı ile kira sözleşmesi aynı mıdır?
Hayır. Tahsis çoğunlukla kamu hizmeti ve kamu yararı amacıyla yapılan bir idari işlem niteliğindedir. Kira sözleşmesi ise tarafların karşılıklı borçlarını doğuran özel hukuk ilişkisi olabilir.
Belediye tahsis kararının kaldırılması nedeniyle tazminat istenebilir mi?
Hukuka aykırı işlem nedeniyle gerçek ve ispatlanabilir bir zarar doğmuşsa, iptal davasının yanında veya sonrasında tam yargı talebi değerlendirilebilir. Tazminat yolunun idari yargıda mı, adli yargıda mı ileri sürüleceği işlemin ve sözleşmenin hukuki niteliğine göre belirlenir.
Belediye tahsis kararının kaldırılması Sonuçları
Belediye tahsis kararının kaldırılması kararının iptali davasında başarı, yalnızca taşınmazın uzun süre kullanılmış olmasına veya işyerine yatırım yapılmasına bağlı değildir.
Dava dosyasında öncelikle tahsis işleminin hukuki niteliği belirlenmeli, kararı alan belediye organının yetkisi incelenmeli ve kaldırma gerekçesinin somut kamu yararına dayanıp dayanmadığı ortaya konulmalıdır.
Belediye meclisinin yetkili olduğu bir konuda encümen tarafından karar alınması, kaldırma gerekçesinin soyut bırakılması, kamu hizmeti ihtiyacının somut belgelerle ortaya konulmaması, tahsis şartlarının ihlal edilmediği hâlde işlem tesis edilmesi veya kararın kişiye ölçüsüz zarar vermesi hâlinde iptal davası açılması mümkündür.
Özellikle tahsis konusu işyerine yüksek miktarda yatırım yapılmışsa ve tahsis kararının kaldırılması işletmenin kapanmasına veya taşınmazın boşaltılmasına yol açacaksa, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
Sürelerin kaçırılmaması ve görevli mahkemenin doğru belirlenmesi bakımından belediye kararının, tahsis belgesinin, varsa kira sözleşmesinin ve tebliğ evrakının birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacı taşımakta olup somut olayda uygulanacak hukuki yol; tahsis kararının içeriğine, taşınmazın hukuki statüsüne, belediye meclisi veya encümen kararının niteliğine ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine göre değişebilir.