Yetkisiz sorgulama disiplin cezası, polis ve jandarma personeli bakımından 7068 sayılı Kanunda doğrudan meslekten çıkarma yaptırımına bağlanan ağır disiplin fiillerinden biridir. Emniyet personeli yönünden özellikle POLNET üzerinden; jandarma personeli yönünden ise JEMUS bünyesinde kullanılan sorgulama uygulamaları ve diğer elektronik bilgi sistemleri üzerinden görevle ilgisi bulunmaksızın kişi, araç, plaka veya başka kişisel verilerin sorgulanması ciddi disiplin sonuçları doğurabilmektedir.

7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanunun 8. maddesinin altıncı fıkrasının (aa) bendinde meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiil;

“Yetkili olmadığı halde hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak, bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşmak veya yayın yoluyla duyurmak, log kayıtlarını değiştirmek veya silmek.”

şeklinde düzenlenmiştir.

Kanun hükmünün en önemli özelliği, yalnızca sorgu sonucunda elde edilen kişisel bilgilerin üçüncü kişilere verilmesini yaptırıma bağlamamasıdır. Yetkisiz ve hukuka aykırı sorgulamanın kendisi bağımsız olarak meslekten çıkarma cezasını gerektirebilir. Bu nedenle personelin “bilgiyi kimseyle paylaşmadım, yalnızca sorguladım” şeklindeki savunması tek başına disiplin sorumluluğunu ortadan kaldırmayabilir.

Bununla birlikte elektronik sistemde bir sorgu kaydı görülmesi de otomatik olarak hukuka aykırı sorgulamanın kanıtlandığı anlamına gelmez. Öncelikle sorgunun gerçekten ilgili personel tarafından yapılıp yapılmadığı, daha sonra personelin bu sorguyu yapmak bakımından görev ve yetkisinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Bu noktada iki kavramın birbirinden ayrılması özellikle önemlidir:

Sisteme erişim yetkisi ile belirli kişiyi belirli amaçla sorgulama yetkisi aynı değildir.

Bir polis memurunun POLNET’e veya bir jandarma personelinin JEMUS kapsamındaki sorgulama sistemlerine kullanıcı adı ve şifresiyle erişebiliyor olması, istediği kişinin kişisel verilerini istediği zaman araştırabileceği anlamına gelmez. Sorgunun kamu hizmetiyle, yürütülen adli veya idari görevle ya da somut kolluk işlemiyle bağlantılı olması gerekir.

Yetkisiz Sorgulama Disiplin Cezası Nedir?

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesine göre yetkili olmadığı halde elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında hukuka aykırı kişisel veri sorgulaması yapan personel hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanması gündeme gelir.

Meslekten çıkarma, personelin Emniyet, Jandarma veya Sahil Güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere mesleğiyle ilişiğinin kesilmesini ifade ettiğinden, disiplin hukukundaki en ağır yaptırımlardan biridir.

Bu nedenle sorgunun yalnızca elektronik sistemde görünmesiyle yetinilmemelidir. Hangi kullanıcı hesabıyla, hangi terminalden, hangi tarih ve saatte, kimin hakkında, hangi veri grubunda ve hangi hizmet gerekçesiyle sorgu yapıldığı birlikte incelenmelidir.

Özellikle aynı bilgisayarın çok sayıda personel tarafından kullanıldığı, kullanıcının sistem oturumunu açık bıraktığı veya şifrenin başka personel tarafından kullanıldığı iddia edilen dosyalarda log kaydı ile işlemi fiilen gerçekleştiren kişinin aynı kişi olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

POLNET Nedir ve Yetkisiz POLNET Sorgusu Neden Disiplin Cezası Doğurur?

POLNET, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki bilgi sistemleri ve polis hizmetlerinde kullanılan elektronik veri altyapısıyla bağlantılı olarak çeşitli kolluk işlemlerinin yürütülmesine imkân sağlayan sistemdir. Polis personelinin görev sırasında kişi, araç, plaka ve başka veriler üzerinde işlem yapması kolluk hizmetinin gereği olabilir.

Ancak sistemin kamu hizmeti amacıyla personele açılması, özel hayatın veya kişisel merakın karşılanması amacıyla kullanılabileceği anlamına gelmez.

Örneğin polis memurunun görevli olduğu olayla ilgili aracın plakasını sorgulaması ile arkadaşının “şu araç kimin üzerine kayıtlı, bir baksana” talebi üzerine aynı sorguyu yapması arasında hukuken önemli fark bulunmaktadır.

İlk durumda hizmet bağlantısı bulunabilirken ikinci durumda devletin kişisel veri sisteminin özel amaçla kullanılması söz konusu olabilir.

JEMUS Nedir?

JEMUS, Jandarma Entegre Muhabere ve Bilgi Sistemidir. Jandarma Genel Komutanlığının güvenli ses ve veri haberleşme ihtiyacını karşılayan geniş kapsamlı bir kamu güvenliği haberleşme ve bilgi altyapısıdır.

JEMUS yalnızca telsiz haberleşmesinden ibaret değildir. Sistem kapsamında jandarma birimleri ve devriyeler tarafından merkezi veri tabanlarıyla bağlantılı sorgulama uygulamaları da kullanılabilmekte; kişi, T.C. kimlik, araç ve plaka gibi bilgilerin sorgulanmasına yönelik imkânlardan yararlanılabilmektedir.

Bu nedenle jandarma personeli açısından 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi değerlendirilirken yalnızca POLNET örnekleri üzerinden açıklama yapılması eksik kalır. JEMUS üzerinden veya JEMUS altyapısıyla bağlantılı sorgulama uygulamalarından yapılan görev dışı kişisel veri sorguları da aynı disiplin hükmü bakımından değerlendirmeye konu olabilir.

JEMUS Sorgulama Disiplin Cezası Nedir?

JEMUS sorgulama disiplin cezası bakımından temel hukuki ölçüt sistemin adından ziyade sorgunun görev ve yetki kapsamında yapılıp yapılmadığıdır.

Jandarma personelinin devriye, ihbar, kimlik kontrolü, araç kontrolü, aranan şahıs veya başka kolluk görevi nedeniyle kişi ya da plaka sorgulaması yapması kamu hizmetinin gereğidir.

Buna karşılık hiçbir görev bağlantısı bulunmaksızın eşini, eski eşini, sevgilisini, komşusunu, arkadaşını veya bir arkadaşının talep ettiği üçüncü kişiyi JEMUS üzerinden ya da bağlantılı bilgi sistemlerinden sorgulamak 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi bakımından meslekten çıkarma soruşturmasına neden olabilir.

Bu nedenle jandarma personeli bakımından da şu ayrım temel önemdedir:

JEMUS’a erişebilme yetkisi, JEMUS üzerinden her kişiyi özel amaçla sorgulama yetkisi değildir.

POLNET ile JEMUS Arasında Disiplin Hukuku Bakımından Fark Var mıdır?

POLNET ve JEMUS teknik olarak aynı sistem değildir. JEMUS daha geniş bir muhabere ve bilgi sistemi altyapısıdır. Ancak 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi belirli bir sistem adı kullanmamaktadır.

Kanun;

“elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak”

ifadesini kullanmıştır.

Bu nedenle disiplin fiilinin oluşması için sorgunun mutlaka POLNET’te yapılması şart değildir. JEMUS kapsamındaki sorgulama sistemleri, başka kolluk veri tabanları veya personelin görev nedeniyle erişebildiği diğer elektronik ortamlar üzerinden yapılan sorgular da şartları varsa hükmün kapsamına girebilir.

Bu yaklaşım kanunun teknolojiden bağımsız biçimde kalmasını sağlamaktadır. Yeni bir sistem veya uygulamanın kullanıma alınmasıyla disiplin normunun uygulanamaz hale gelmesi söz konusu değildir.

7068 Sayılı Kanun 8/6-aa Hangi Fiilleri Kapsar?

Kanunda dört temel seçimlik hareket bulunmaktadır:

Disiplin Fiili	İncelenecek Temel Husus
Hukuka aykırı kişisel veri sorgulaması yapmak	Sorgunun görev ve yetki bağlantısı var mı?
Sorguyla elde edilen bilgiyi paylaşmak	Bilgi yetkisiz üçüncü kişiye aktarılmış mı?
Bilgiyi yayın yoluyla duyurmak	Veri daha geniş çevrenin erişimine açılmış mı?
Log kayıtlarını değiştirmek veya silmek	Sistem kayıtlarına bilinçli müdahale edilmiş mi?

Bu hareketlerden herhangi biri somut olayda gerçekleşebilir.

Örneğin personel yalnızca arkadaşının istediği kişiyi JEMUS veya POLNET üzerinden sorgulamış olabilir. Başka olayda sorguyla elde edilen kişinin adresini veya araç bilgisini arkadaşına WhatsApp üzerinden göndermiş olabilir. Bir başka olayda ise sorguyu gizlemek amacıyla log kayıtlarına müdahale edilmiş olabilir.

Her olayda kanundaki ilgili seçimlik hareketin açık biçimde belirlenmesi gerekir.

POLNET veya JEMUS Üzerinden Yapılan Her Sorgu Disiplin Suçu mudur?

Kolluk personelinin görevi kişisel verilerle işlem yapılmasını gerektirir. Bu nedenle POLNET veya JEMUS üzerinden yapılan her sorgunun disiplin suçu olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Asıl soru şudur:

Bu sorgu neden yapıldı?

Devriye sırasında durdurulan araç, ihbar edilen kişi, aranan şahıs, kayıp kişi, adli soruşturma, trafik kontrolü veya kamu düzenine ilişkin başka bir görev nedeniyle sorgu yapılmışsa hizmet bağlantısı vardır.

Buna karşılık personel;

“Komşumun arabası kimin üzerine?”

“Arkadaşımın sevgilisinin sabıkası var mı?”

“Eski eşimin yeni adresi neresi?”

“Bu telefon numarası kime ait?”

“Şu araca bir baksana.”

gibi tamamen özel talepler üzerine sistem sorgusu yapmışsa farklı bir disiplin değerlendirmesi ortaya çıkar.

Sisteme Giriş Yetkisinin Olması Sorgulamaya Yetkili Olmak Demek midir?

Bu konuda uygulamada en sık yapılan hata, teknik erişim yetkisi ile hukuki sorgulama yetkisinin aynı kabul edilmesidir.

Personelin POLNET veya JEMUS kapsamındaki sisteme kendisine verilen kullanıcı hesabıyla girebilmesi teknik erişim yetkisini gösterir. Ancak bu durum sistem içerisindeki bütün vatandaşların bütün kayıtlarını kişisel amaçla sorgulayabileceği anlamına gelmez.

Örneğin bir jandarma personeli devriye görevi nedeniyle JEMUS sorgulama uygulamalarını kullanma yetkisine sahip olabilir. Fakat bu personelin izin gününde arkadaşının talebi üzerine bir aracın sahibini sorgulaması görev yetkisiyle açıklanamaz.

Aynı şekilde POLNET’e geniş erişimi bulunan polis memurunun da sırf sistem ekranını açabiliyor olması kişisel merakla vatandaş sorgulama hakkı vermez.

Görev Sırasında Yapılan Her Sorgu Hukuka Uygun mudur?

Personelin mesai saatleri içerisinde olması veya nöbet tutması sorgunun otomatik biçimde görev gereği olduğu anlamına gelmez.

Görev sırasında yapılmak ile görev gereği yapılmak farklı kavramlardır.

Jandarma personeli nöbet sırasında arkadaşının mesajı üzerine üçüncü kişinin plakasını JEMUS’tan sorgulayabilir. Polis memuru karakolda görevliyken eşinin yeni tanıştığı kişiyi POLNET üzerinden araştırabilir.

Her iki durumda da personel görev başındadır; ancak sorgu kamu hizmeti nedeniyle yapılmamıştır.

Bu nedenle disiplin soruşturmasının yalnızca sorgunun mesai saatinde yapıldığını tespit etmesi yeterli değildir.

Mesai Dışında Yapılan Her Sorgu Hukuka Aykırı mıdır?

Bunun tersi de doğru değildir. Kolluk hizmeti kesintisiz bir kamu hizmetidir. Personelin belirli olay nedeniyle amir tarafından aranması ve görev bağlantılı sorgu yapmasının gerekmesi mümkündür.

Dolayısıyla personelin izinli veya mesai dışında olması tek başına sorgunun hukuka aykırı olduğunu kanıtlamaz.

Ancak sorgunun görevle ilgisi bulunmadığı ve tamamen özel amaç taşıdığı başka delillerle ortaya konuluyorsa mesai dışındaki işlem bu değerlendirmeyi destekleyebilir.

Yetkisiz Sorgu Yapmak İçin Bilgiyi Paylaşmak Şart mıdır?

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi bu konuda oldukça açıktır. Kanun önce;

“kişisel verilerle ilgili sorgulama yapmak”

fiilini, ardından;

“bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşmak veya yayın yoluyla duyurmak”

fiillerini düzenlemektedir.

Dolayısıyla sorgu ve paylaşma birbirinden ayrı seçimlik hareketlerdir.

Personel bir kişiyi özel amaçla sorgulayıp bilgiyi yalnızca kendisi görmüş olsa dahi ilk seçimlik hareket bakımından disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Bu nedenle “bilgiyi kimseye göndermedim” savunması tek başına yeterli olmayabilir.

Anayasa Mahkemesinin Yetkisiz Sorgulama Yaklaşımı

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesinde yer alan yalnızca “sorgulama yapmak” davranışının da meslekten çıkarma cezasına bağlanması Anayasa Mahkemesinin önüne taşınmıştır.

İtirazın temelinde, bilgiyi yalnızca görüntüleyen personel ile bilgiyi başkalarına yayan veya log kayıtlarını silen personelin aynı ceza kategorisinde bulunmasının ölçülü olup olmadığı tartışılmıştır.

Anayasa Mahkemesi düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

Dolayısıyla güncel disiplin hukuku bakımından kişisel verinin ayrıca yayılması şart olmaksızın salt hukuka aykırı ve yetkisiz sorgulama da meslekten çıkarma cezasının kanuni dayanağını oluşturabilmektedir.

Bu nedenle savunmada yalnızca “bilgiyi paylaşmadım” üzerinde durmak yerine esas olarak sorgunun görev ve yetki kapsamında yapıldığını göstermek daha önemlidir.

Bir Defa Yetkisiz Sorgulama Yapmak Meslekten Çıkarma Sebebi Olabilir mi?

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesinde sorgunun tekrarlanması, alışkanlık haline gelmesi veya belirli sayıya ulaşması şartı bulunmamaktadır.

Bu nedenle tek bir hukuka aykırı sorgu dahi kanuni fiili oluşturabilir.

Bununla birlikte tek bir sorgu kaydının bulunması, bu sorgunun hukuka aykırı olduğunun ayrıca ispatlanması gereğini ortadan kaldırmaz.

Örneğin personel gerçekten yürüttüğü görev nedeniyle tek bir araç sorgulamış olabilir. Bu durumda sorgunun sayısı değil, amacı önemlidir.

Meraktan POLNET veya JEMUS Sorgusu Yapmak

Kişisel merak, kişisel verilerin kamu sistemlerinden sorgulanması için hukuki dayanak oluşturmaz.

Personelin komşusunun, arkadaşının, eşinin, sevgilisinin, eski eşinin, bir iş insanının, tanınmış kişinin veya başka vatandaşın bilgilerini yalnızca merak ettiği için sorgulaması görevle bağlantılı değildir.

Bilginin daha sonra hiç kullanılmaması veya başka kişiye verilmemesi de hukuka aykırı sorgu iddiasını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Jandarma JEMUS’tan Eşini Sorgularsa Ne Olur?

Evlilik ilişkisi jandarma personeline eşinin kamu veri sistemlerindeki bütün bilgilerine erişme yetkisi sağlamaz.

Personelin eşi hakkında yürütülen resmî bir olay veya işlem nedeniyle görevi kapsamında sorgu yapması farklıdır. Buna karşılık aile içi anlaşmazlık, boşanma süreci, kıskançlık veya özel merak nedeniyle eşin adres, araç veya başka bilgilerini JEMUS üzerinden sorgulaması farklı değerlendirilir.

Bu nedenle “eşim olduğu için baktım” şeklindeki açıklama kamu hizmeti bakımından hukuki yetki oluşturmayabilir.

Polis POLNET’ten Eşini Sorgularsa Ne Olur?

Aynı esas polis personeli bakımından da geçerlidir. Eşin kişisel verilerinin POLNET üzerinden görevle ilgisi bulunmaksızın araştırılması yetkisiz sorgulama disiplin cezasını gündeme getirebilir.

Eşin bilgilerini zaten bilmek veya aile bağı içerisinde olmak, polis bilgi sistemlerini özel amaçla kullanma yetkisi vermez.

Eski Eş veya Sevgiliyi Sistemden Sorgulamak

Eski eş veya sevgili hakkında yapılan sorgular özellikle kişisel amaç iddiasının güçlü olduğu dosyalardan biri olabilir.

Ayrılık veya boşanma sonrasında kişinin yeni adresini, araç bilgisini, adli geçmişini veya başka kişisel kayıtlarını öğrenmek amacıyla POLNET ya da JEMUS kullanılması kamu göreviyle bağlantılı değildir.

Sorgu tarihi ile taraflar arasındaki kişisel uyuşmazlığın tarihinin karşılaştırılması da disiplin soruşturmasında önem taşıyabilir.

Arkadaş İçin POLNET veya JEMUS Sorgusu Yapmak

Uygulamada sık karşılaşılan durumlardan biri arkadaş veya yakının kolluk personelinden bilgi istemesidir.

“Şu plakaya bakabilir misin?”

“Şu kişinin sabıkası var mı?”

“Adresini öğrenebilir misin?”

“Bu araç kimin üzerine?”

“Şu şahsın kaydı var mı?”

şeklindeki özel talepler kolluk personeline kişisel veri sorgulama yetkisi vermez.

Polis memurunun POLNET’ten veya jandarma personelinin JEMUS kapsamında erişebildiği sorgulama sistemlerinden arkadaşının talebi üzerine veri araştırması yapması ciddi disiplin sonucu doğurabilir.

“Şu Plakaya Bir Baksana” Sorgusunun Cezası

Plaka sorgulaması kolluk hizmetinde son derece olağan bir işlemdir. Fakat işlemin olağan olması her plaka sorgusunun serbest olduğu anlamına gelmez.

Görev sırasında durdurulan araç, ihbar edilen araç, şüpheli araç veya trafik olayı nedeniyle yapılan sorguyla bir arkadaşın merakı üzerine yapılan sorgu ayrılmalıdır.

Özellikle sorgu sonucunda araç sahibinin kimlik veya adres bilgilerinin arkadaşla paylaşılması halinde hem sorgulama hem de bilgi paylaşımı yönünden 8/6-aa gündeme gelebilir.

Jandarma Plaka Sorgulama Cezası

Jandarma plaka sorgulama cezası bakımından belirleyici unsur, JEMUS veya bağlantılı sorgulama uygulaması üzerinden yapılan plaka sorgusunun göreve dayanıp dayanmadığıdır.

Jandarma devriyesinin görev bölgesinde şüpheli aracı kontrol etmesi, ihbar üzerine araç araştırması yapması veya aranan araç tespiti amacıyla plaka sorgulaması olağan kolluk faaliyetidir.

Buna karşılık jandarma personelinin arkadaşının satın almak istediği aracın sahibini veya özel bilgilerini merak ederek sorgulaması kamu hizmeti değildir.

Polis Plaka Sorgulama Cezası

Polis personeli yönünden de aynı yaklaşım geçerlidir. Trafik veya asayiş görevi gereği plaka sorgulaması yapılabilir.

Ancak özel merak veya arkadaş talebi nedeniyle araç ve malik bilgilerinin sorgulanması 7068 sayılı Kanun 8/6-aa kapsamında değerlendirilebilir.

Arkadaşının Eşini veya Sevgilisini Sorgulamak

Personelin kendi özel ilişkisi kadar üçüncü kişilerin özel ilişkileri nedeniyle yaptığı sorgular da önemlidir.

Örneğin arkadaşının “eşim kimlerle görüşüyor, nerede kayıtlı, hangi arabayı kullanıyor?” şeklindeki talebi üzerine sistem araştırması yapılması kolluk görevi değildir.

Sorgu sonucunun arkadaşla paylaşılması durumunda sorgulamanın özel amaçlı olduğunu gösteren ek bir delil de ortaya çıkabilir.

Akraba İçin Sorgulama Yapmak

Anne, baba, kardeş veya başka akrabanın isteği de kamu sistemindeki kişisel bilgileri araştırmak için bağımsız hukuki yetki oluşturmaz.

Ancak gerçekten bir kolluk olayı kapsamında akraba hakkında sorgu yapılması gerekiyorsa sırf akrabalık ilişkisi sorguyu hukuka aykırı hale getirmez.

Temel soru yine görev bağlantısıdır.

Kendi Bilgilerini POLNET veya JEMUS’tan Sorgulamak

Kişinin verilerin sahibi olması, kolluk bilgi sistemlerini kişisel amaçla kullanma yetkisiyle aynı şey değildir.

Personelin “hakkımda hangi kayıtlar var?” merakıyla kendisini sistemden sorgulaması halinde de kamu sisteminin kullanım amacı değerlendirilmelidir.

Kişinin kendi kişisel verileri üzerinde sahip olduğu haklarla personelin kamu kurumunun bilişim sistemine hangi amaçla erişebileceği farklı hukuki konulardır.

Ünlü Bir Kişiyi Meraktan Sorgulamak

Sanatçı, sporcu, siyasetçi veya kamuoyunda tanınan kişinin bilgileri de kişisel veri korumasından yararlanır.

Personelin tanınmış bir kişinin adresi, araç bilgisi veya başka kayıtlarına sırf merak nedeniyle POLNET veya JEMUS üzerinden bakması görev yetkisi kapsamında değerlendirilemez.

JEMUS Üzerinden T.C. Kimlik Sorgulaması

JEMUS altyapısındaki sorgulama imkânları içerisinde T.C. kimlik ve kişi sorgularının kolluk hizmetinde kullanılabilmesi mümkündür.

Bu sorguların devriye veya hizmet gereği yapılması hukuka uygun olabilir.

Ancak personelin görev dışı özel bir amaçla aynı sorgu imkânını kullanması 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa hükmünü gündeme getirebilir.

JEMUS Üzerinden Araç ve Plaka Sorgulaması

Jandarma hizmetlerinde araç ve plaka sorguları, suçlu veya çalıntı araçların tespiti ve asayiş hizmetleri açısından önemli işlev görür.

Bu nedenle sistemin varlık amacı sorgulama yapılmasını engellemek değil, sorgunun kamu hizmeti için kullanılmasını sağlamaktır.

Disiplin sorunu sistemin kullanılması değil, yetkinin özel amaca tahsis edilmesidir.

JEMUS’ta Yüz Sorgulama veya Diğer Kişisel Veri İşlemleri

JEMUS kapsamındaki teknolojik altyapının gelişmesiyle farklı kişisel veri sorgulama ve analiz imkânları bulunabilir.

7068 sayılı Kanun belirli veri türlerini tek tek saymadığından, kimliği belirli veya belirlenebilir kişiye ilişkin kişisel veri üzerinde görev dışı sorgu yapılması hükmün kapsamına girebilir.

Dolayısıyla yalnızca plaka ve T.C. kimlik verileriyle sınırlı bir yorum yapılmamalıdır.

GBT Sorgulama Disiplin Cezası

Kullanıcıların sık aradığı GBT sorgulama disiplin cezası bakımından da temel kural değişmez.

Personelin görevi nedeniyle sorgulama yapması ile kişisel merak veya üçüncü kişinin talebi üzerine sorgu yapması ayrılmalıdır.

Sistemin adı değil, sorgunun kamu göreviyle bağlantısı belirleyicidir.

POLNET veya JEMUS’tan Sabıka Kaydına Bakmak

Personelin görev sırasında hakkında işlem yaptığı kişinin kayıtlarını incelemesi kolluk hizmetinin gereği olabilir.

Buna karşılık yeni tanışılan kişinin, iş yapılacak kişinin, kız veya erkek arkadaşın ya da herhangi bir üçüncü kişinin geçmişini araştırmak amacıyla kamu sisteminden bilgi toplamak görev faaliyeti değildir.

Adres Sorgulamak

Adres bilgisi kişinin yaşamıyla doğrudan ilişkili önemli bir kişisel veridir.

Kolluk görevi nedeniyle kişiye tebligat, yakalama, adli işlem veya başka hizmet gerekçesiyle adres sorgusu yapılabilir.

Ancak eski eşin nerede yaşadığını öğrenmek, alacaklı olduğu kişiyi bulmak veya arkadaşına bir kişinin adresini vermek için sistem kullanılması farklıdır.

Telefon veya İletişim Bilgilerini Sorgulamak

Telefon ve diğer iletişim bilgilerinin de kişisel veri niteliği bulunabilir.

Bu nedenle personelin hangi hukuki görev kapsamında iletişim bilgisine eriştiği önemlidir.

Özel ilişki kurmak, kişiye ulaşmak veya başkasına bilgi vermek için elektronik kolluk sisteminin kullanılması yetkisiz sorgu dosyasını gündeme getirebilir.

Sorgu Sonucunu Sadece Ekrandan Göstermek

Bilgiyi yazılı olarak vermemek paylaşma fiilinin hiçbir zaman gerçekleşmeyeceği anlamına gelmez.

Personel özel amaçla yaptığı sorgunun sonucunu yanında bulunan kişiye ekrandan gösterebilir.

Bu durumda hukuka aykırı sorgu zaten ayrı olarak gündeme geldiği gibi bilginin üçüncü kişinin bilgisine sunulması ayrıca değerlendirilebilir.

Ekran Görüntüsü Alıp Göndermek

POLNET veya JEMUS sorgu ekranındaki bilgilerin ekran görüntüsünün alınarak WhatsApp veya başka mesajlaşma sistemiyle üçüncü kişiye gönderilmesi, soruşturmalarda sorgu ile paylaşım arasındaki bağlantıyı güçlü biçimde gösterebilir.

Örneğin arkadaşın önce plaka gönderdiği, kısa süre sonra personelin sistemde sorgu yaptığı ve hemen ardından malik bilgilerini mesaj olarak gönderdiği tespit edilirse olayın kronolojisi son derece önem kazanır.

WhatsApp Üzerinden JEMUS Sorgu Sonucu Paylaşmak

JEMUS veya bağlantılı sorgu uygulamasından görev dışı şekilde edinilen T.C. kimlik, adres, plaka veya başka kişisel bilgilerin WhatsApp üzerinden üçüncü kişiye gönderilmesi 8/6-aa hükmündeki “bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşmak” seçimlik hareketi bakımından değerlendirilebilir.

Personelin bilgiyi ücret almadan veya yalnızca arkadaşına iyilik amacıyla göndermiş olması fiilin hukuka aykırılığını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Sorgu Sonucunu Telefonda Söylemek

Kanun paylaşmanın mutlaka ekran görüntüsü veya belge gönderme şeklinde olmasını aramamaktadır.

Kişisel bilginin telefon görüşmesinde veya yüz yüze üçüncü kişiye aktarılması da somut olayın özelliklerine göre paylaşım olarak değerlendirilebilir.

Ancak sözlü aktarımın gerçekleştiğinin yeterli delille ortaya konulması gerekir.

Sorgu Sonucunu Sosyal Medyada Yaymak

Yetkisiz sorguyla elde edilen kişisel verinin sosyal medyada yayınlanması, hem bilginin paylaşılması hem de yayın yoluyla duyurulması bakımından ağır disiplin sonuçları doğurabilir.

Hesabın personele ait olduğu, paylaşımı gerçekten kendisinin yaptığı ve yayımlanan bilginin sistem sorgusundan elde edildiği bağlantılı delillerle ortaya konulmalıdır.

Bilgiyi Gazeteciye Göndermek

Kolluk personelinin görev veya sistem erişimi nedeniyle ulaştığı kişisel bilgileri basına verme konusunda genel bir yetkisi bulunmamaktadır.

Özellikle bilgi baştan itibaren hukuka aykırı elektronik sorguyla elde edilmişse 8/6-aa doğrudan gündeme gelebilir.

Bilgi Hiç Kullanılmamışsa Ne Olur?

Kanunun en önemli özelliklerinden biri, yetkisiz sorgunun tek başına yeterli olabilmesidir.

Dolayısıyla personel bilgiyi not almamış, ekran görüntüsü çekmemiş ve hiç kimseye göndermemiş olsa dahi sorgunun görev dışı olduğu sabitse disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Bu nedenle savunmanın ana ekseni çoğu zaman “bilgiyi paylaşmadım” değil, “bu sorgu görev ve yetkim kapsamında yapıldı” olmalıdır.

Yetkisiz Sorgulama İçin Menfaat Sağlamak Gerekir mi?

Kanun para, hediye veya başka çıkar elde edilmesini şart koşmaz.

Arkadaşına iyilik yapmak, kişisel merak veya ailevi sebeple sorgulama da hukuka aykırı olabilir.

Bununla birlikte sorgunun menfaat karşılığı yapılması halinde yetkiyi çıkar amacıyla kötüye kullanma ve ceza hukuku bakımından başka hükümler de ayrıca gündeme gelebilir.

“Kötü Niyetim Yoktu” Savunması

Kişinin kötü niyet taşımaması veya sorguladığı kişiye zarar vermek istememesi, görev dışı sorguyu tek başına hukuka uygun hale getirmez.

Bunun yerine personelin gerçekten hizmet amacı taşıdığı yönünde somut olay ve görev bağlantısı ortaya konulmalıdır.

Amir Talimatıyla POLNET veya JEMUS Sorgusu Yapmak

Personel sorguyu amirinin talimatıyla yapmış olabilir. Ancak amir talimatının da hizmetle bağlantılı olması gerekir.

Devam eden olayla ilgili kişinin sorgulanması yönündeki emir ile amirin şahsi ilişkisi bulunan kişinin özel bilgilerini öğrenmek için verdiği talimat aynı değildir.

Dolayısıyla “amirim söyledi” ifadesi her durumda hukuka uygunluk sağlamaz.

Sözlü Amir Talimatı Geçerli Olabilir mi?

Kolluk hizmetinin niteliği gereği her sorgunun yazılı emirle yapılması mümkün değildir. Devriye, ihbar veya acil olaylarda sözlü talimatla sorgulama yapılabilir.

Bu nedenle yazılı görev emri olmamasından doğrudan “yetkisiz sorgudur” sonucu çıkarılmamalıdır.

Telsiz kayıtları, olay kayıtları, ihbar mesajları, amir ve devriye arkadaşlarının ifadeleri sorgunun gerçek görev bağlantısını ortaya koyabilir.

İhbar Üzerine JEMUS’tan Sorgu Yapmak

Jandarma personelinin ihbar üzerine kişi veya araç bilgilerini JEMUS kapsamındaki sorgulama araçlarından araştırması hizmet gereği olabilir.

Ancak disiplin soruşturmasında personel “ihbar üzerine sorguladım” diyorsa varsa ihbar kaydı, olay numarası, telsiz konuşmaları ve görev kayıtları araştırılmalıdır.

İdarenin bu savunmayı incelemeden doğrudan log kaydından sonuca ulaşması eksik inceleme tartışmasına neden olabilir.

Devriye Sırasında JEMUS’tan Plaka Sorgulamak

Devriye ekibinin şüpheli, park etmiş, kontrol edilen veya ihbara konu araç hakkında plaka sorgulaması yapması Jandarma hizmetinin olağan parçası olabilir.

Bu nedenle JEMUS üzerinde plaka sorgusu görülmesi tek başına disiplin suçu anlamına gelmez.

Sorgunun devriye göreviyle bağlantısı araştırılmalıdır.

Karakola Gelen Vatandaşın İsteği Üzerine Sorgu Yapmak

Vatandaşın kolluk birimine gelerek başka bir kişi hakkında bilgi istemesi, personelin kamu veri sistemlerinden istediği bilgiyi bulup vermesine yetki sağlamaz.

Talep eden kişinin anne, baba, eş veya başka yakını olması da tek başına kişisel verinin açıklanmasını hukuka uygun hale getirmez.

Başkasının Kullanıcı Adıyla Sorgu Yapmak

Başka personelin kullanıcı adı ve şifresinin kullanılması sistem güvenliği bakımından ayrıca ciddi sorun oluşturabilir.

Bu durumda log kaydında görünen kullanıcı ile işlemi gerçekten yapan kişi farklı olabilir.

Disiplin soruşturmasında fiili yapan kişinin belirlenmesi gerekir.

Kendi Kullanıcı Hesabını Başkasına Vermek

POLNET veya JEMUS benzeri sistemlerde kullanıcı bilgilerinin kişisel güvenliği son derece önemlidir.

Personelin hesabını başka kişiye kullandırması ayrıca disiplin sorununa neden olabilir.

Ancak bir kişinin hesabından hukuka aykırı sorgu yapılmış olması, sorguyu mutlaka hesap sahibinin yaptığı sonucuna otomatik olarak götürmemelidir. Somut aidiyet araştırılmalıdır.

“Kullanıcı Adı Benim Ama Sorguyu Ben Yapmadım” Savunması

Yetkisiz sorgulama dosyalarında sık karşılaşılan savunmalardan biri budur.

İdarenin mümkün olduğu ölçüde kullanıcı hesabı, terminal, IP, tarih ve saat, personelin çalışma çizelgesi ve varsa kamera kayıtlarını birlikte değerlendirmesi gerekir.

Özellikle personelin sorgu saatinde başka yerde olduğunun objektif kayıtlarla ortaya konulması halinde sorgu aidiyeti yeniden değerlendirilmelidir.

Ortak Bilgisayardan Yapılan JEMUS veya POLNET Sorgusu

Aynı bilgisayarın farklı personel tarafından kullanılması mümkün olabilir.

Bu durumda yalnızca bilgisayarın belirli personelin masasının üzerinde bulunması yeterli değildir. Sorgu sırasında hangi kullanıcı hesabının açık olduğu ve terminali fiilen kimin kullandığı önemlidir.

Disiplin sorumluluğu şahsidir.

Log Kaydı Nedir?

Log kaydı, elektronik sistemde yapılan işlemlerin teknik izlerini ifade eder. Hangi kullanıcı hesabının hangi tarih ve saatte hangi işlem ekranına eriştiği gibi bilgiler loglarda bulunabilir.

Yetkisiz sorgulama disiplin soruşturmalarında log kayıtları çoğu zaman en önemli teknik delillerden biridir.

Ancak log kaydının teknik anlamı doğru açıklanmalıdır. Sistemin tek sorguyu kaç log olarak kaydettiği, yalnızca ekran açmanın sorgu sayılıp sayılmadığı ve otomatik veri çağrılarının ayrıca log üretip üretmediği önem taşıyabilir.

Log Kaydı Tek Başına Yeterli midir?

Log kaydı belirli kullanıcı hesabından sorgu gerçekleştirildiğini güçlü biçimde gösterebilir ancak sorgunun neden yapıldığını her zaman göstermez.

Aynı log kaydı tamamen hukuka uygun bir devriye sorgusunda da oluşabilir.

Bu nedenle loglar personelin görev ve olay kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Aynı Kişinin Çok Sayıda Sorgulanması

Bir kişinin kısa zaman içerisinde çok sayıda kez sorgulanması özel araştırma yapıldığı iddiasını güçlendirebilir.

Ancak sistemin farklı modüllerinin açılmasının ayrı sorgu kaydı oluşturup oluşturmadığı teknik olarak araştırılmalıdır.

Örneğin kişinin kimlik, araç ve başka ekranlarına geçiş yapılması sistemde çok sayıda işlem olarak görülebilir.

Bu nedenle sadece “32 kez sorguladı” rakamının yazılması yerine bu sayının teknik anlamı açıklanmalıdır.

Yanlışlıkla Yapılan Sorgu Disiplin Cezası Doğurur mu?

Benzer isim, yanlış T.C. kimlik numarası veya teknik kullanım hatası nedeniyle başka kişinin kaydı açılmış olabilir.

Personelin yanlışlığı fark ederek işlemi kapatması ile kişinin farklı bilgi ekranlarını sistematik biçimde incelemesi aynı değildir.

Sehven yapılan sorgu iddiası log hareketleri ve görev kaydıyla birlikte değerlendirilmelidir.

JEMUS’ta Yanlış Plaka Girilmesi

Devriye personelinin plaka sorgusu sırasında bir karakteri yanlış girerek başka aracın bilgilerine ulaşması mümkündür.

Tek bir yanlış sorgu sonrasında doğru plakaya geçilmişse bunun özel amaçlı yetkisiz sorgu olarak değerlendirilmesi için daha fazla inceleme gerekir.

Sorgu dizilimi teknik loglardan görülebilir.

Otomatik Sorgular Personelin Bilinçli İşlemi Sayılır mı?

Bazı sistemlerde tek kullanıcı işlemi birden fazla veri tabanına otomatik sorgu gönderilmesine neden olabilir.

Bu nedenle teknik loglarda görülen bütün sorguların kullanıcı tarafından ayrı ayrı bilinçli biçimde yapıldığı varsayılmamalıdır.

Gerekirse ilgili bilişim biriminden sistemin çalışma yöntemi açıklanmalıdır.

Log Kayıtlarını Değiştirmek

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi log kayıtlarını değiştirmeyi açıkça meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlemektedir.

Özellikle yapılan hukuka aykırı sorgunun görünmesini engellemek amacıyla sistem kayıtlarına müdahale edilmesi denetlenebilirliği ortadan kaldırdığından ağır disiplin sonucuna bağlanmıştır.

Log Kayıtlarını Silmek

Log kaydının bilinçli biçimde ortadan kaldırılması da aynı hüküm kapsamındadır.

Ancak sistemin olağan saklama süresi sonunda kayıtları otomatik olarak temizlemesi veya yetkili sistem yöneticisinin mevzuata uygun rutin teknik işlemi ile belirli sorguyu gizlemek amacıyla log silmek aynı değildir.

JEMUS Loglarını Silmek Disiplin Cezası Doğurur mu?

JEMUS veya bağlantılı bilgi sistemlerindeki sorgu loglarının personelin yaptığı hukuka aykırı işlemi gizlemek amacıyla değiştirilmesi veya silinmesi, 8/6-aa kapsamında değerlendirilebilir.

Burada sistemin adı değil, elektronik sorgu kaydına yapılan hukuka aykırı müdahale önemlidir.

Başka Personelin Sorgu Logunu Silmek

Log silme fiilinin oluşması için silinen kaydın kişinin kendi sorgusuna ilişkin olması şart değildir.

Başka personelin yaptığı hukuka aykırı sorguyu gizlemek amacıyla log kayıtlarına müdahale edilmesi de kanundaki seçimlik hareket bakımından değerlendirilebilir.

Yetkisiz Sorgulama ile Kişisel Veri Paylaşmak Aynı Şey midir?

Hayır. Bunlar birbirinden farklı seçimlik hareketlerdir.

Sorgu görev dışı olabilir fakat bilgi paylaşılmamış olabilir. Başka bir olayda ise sorgu yapıldıktan sonra elde edilen kişisel bilgi üçüncü kişiye verilmiş olabilir.

Disiplin kararının hangi davranışın gerçekleştiğini açıkça ortaya koyması gerekir.

7068 m.8/6-aa ile 8/6-z Arasındaki Fark Nedir?

8/6-z maddesi haberleşmenin gizliliği, özel hayat, kişisel verilerin kaydedilmesi, ele geçirilmesi veya yayılması ve suç delilleri gibi çok geniş bir alanı düzenlemektedir.

8/6-aa ise özel olarak elektronik sistemlerde veya bilgisayar loglarında yapılan yetkisiz kişisel veri sorgularını, sorguyla elde edilen bilgilerin paylaşılmasını ve sorgu loglarının değiştirilmesi veya silinmesini düzenler.

Bu nedenle POLNET veya JEMUS üzerinden yapılan görev dışı sorgulamada 8/6-aa özel hüküm olarak öne çıkmaktadır.

7068 m.8/6-aa ile 8/6-bb Arasındaki Fark Nedir?

8/6-bb maddesi personelin görevi gereği öğrendiği veya edindiği kişisel bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilerle paylaşmasını ayrıca düzenlemektedir.

Bu nedenle şu iki örnek birbirinden ayrılmalıdır:

Personel arkadaşının talebi üzerine JEMUS’tan bir kişiyi görev dışı sorgulayıp adresini arkadaşına gönderirse 8/6-aa doğrudan gündeme gelebilir.

Personel görev kapsamında yaptığı tamamen hukuka uygun bir sorgudan öğrendiği adresi daha sonra görev dışı şekilde arkadaşına verirse bilgi başlangıçta görev gereği edinildiğinden 8/6-bb açısından ayrıca değerlendirme gerekir.

Doğru disiplin normunun belirlenmesi tipiklik bakımından önemlidir.

Danıştay Yetkisiz Sorgulama Dosyalarında Nelere Bakıyor?

Yetkisiz sorgulama uyuşmazlıklarında Danıştay kararlarında teknik sorgu kayıtları ile personelin somut görevi birlikte değerlendirilmektedir.

Personelin kendi kullanıcı hesabından POLNET sorgusu yaptığı, sorgulanan kişilerle herhangi bir adli veya idari görev bağlantısının bulunmadığı ve elde edilen kişisel bilgilerin üçüncü kişilere mesaj yoluyla gönderildiği dosyalarda 8/6-aa kapsamındaki meslekten çıkarma yaptırımının hukuka uygun bulunduğu örnekler bulunmaktadır.

Bu yaklaşım JEMUS açısından da temel hukuki ölçütü ortaya koymaktadır. Sistem farklı olsa bile soru aynıdır:

Personelin o kişiyi sorgulamak için kamu görevinden kaynaklanan hukuki bir nedeni var mıydı?

POLNET ve JEMUS Sorgulama Dosyalarında İspat Nasıl Yapılır?

Yetkisiz sorgulama iddiasında özellikle şu deliller önem taşır:

• Sistem log kayıtları,
• Kullanıcı adı ve hesap bilgileri,
• Terminal veya cihaz kayıtları,
• Sorgu tarih ve saatleri,
• Personelin vardiya ve görev çizelgeleri,
• Olay ve ihbar kayıtları,
• Devriye kayıtları,
• Amir talimatları,
• Telsiz kayıtları,
• WhatsApp ve diğer mesajlaşmalar,
• Kamera görüntüleri,
• Tanık ifadeleri,
• Teknik bilişim incelemeleri.

Bu deliller yalnızca sorgunun yapıldığını değil, sorgunun görevle bağlantılı olup olmadığını belirlemek için birlikte değerlendirilmelidir.

Yetkisiz Sorgulama Savunması Nasıl Yapılmalıdır?

Yetkisiz sorgulama disiplin cezası soruşturmasında savunmanın ilk bölümü sorgunun aidiyetine ayrılmalıdır. İşlemi gerçekten personel mi yaptı? Kullanıcı hesabı ve sorguyu yapan kişi aynı mı? Ortak bilgisayar veya açık oturum ihtimali bulunuyor mu?

İkinci aşamada sorgunun görev bağlantısı açıklanmalıdır. Sorgunun dayandığı ihbar, olay, devriye, amir talimatı veya resmî işlem varsa bunlar açıkça belirtilmeli ve mümkünse belgeleri sunulmalıdır.

Üçüncü aşamada sorgulanan bilginin daha sonra kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilmelidir. Personel veriyi yalnızca görev kapsamında mı kullandı, yoksa arkadaş veya üçüncü kişiye mi aktardı?

Dördüncü aşamada doğru disiplin maddesi tartışılmalıdır. Sorgu baştan itibaren görev dışıysa 8/6-aa; bilgi görev gereği hukuka uygun şekilde edinildikten sonra yetkisiz kişiye verilmişse 8/6-bb daha özel hüküm olabilir.

Savunmanın yalnızca “bilgiyi paylaşmadım”, “kötü niyetim yoktu” veya “kimse zarar görmedi” şeklinde kurulması çoğu dosyada yeterli olmayabilir.

Savunma İsteminde Sorgu Somutlaştırılmalı mıdır?

Personele hangi kişi veya plaka hakkında, hangi tarihte, hangi sistem üzerinden ve hangi sorgunun yetkisiz olduğu isnat edildiği açıkça bildirilmelidir.

Özellikle polis veya jandarma personelinin görevi gereği gün içinde çok sayıda sorgu yapması mümkündür.

Bu nedenle “yetkisiz kişisel veri sorgulaması yaptığınız anlaşılmıştır” şeklindeki son derece genel bir savunma istemi personelin etkili savunma yapmasını zorlaştırabilir.

JEMUS Sorgusu Savunma İsteminde Açıkça Belirtilmeli midir?

Soruşturma JEMUS veya JEMUS kapsamındaki belirli sorgulama uygulamasından elde edilen loglara dayanıyorsa, personelin hangi işlemin kendisine isnat edildiğini anlayabileceği açıklıkta bilgi verilmesi gerekir.

Sorgulanan kişi veya aracın, sorgu tarihinin ve isnat edilen hukuka aykırılığın somutlaştırılması savunma hakkı bakımından önemlidir.

Sorgunun Görevle İlgisiz Olduğu Nasıl Belirlenir?

Sorgulanan kişi ile personelin olay tarihindeki görevi arasında bağlantı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Personelin devriye bölgesi, o tarihteki ihbarlar, adli olaylar ve tutanaklar incelenebilir.

Sorgulanan kişinin herhangi bir olayla ilgisi yoksa ve buna karşılık personelin veya arkadaşının özel yaşamıyla bağlantısı bulunuyorsa görev dışı amaç iddiası güçlenebilir.

Personelin “İhbar Vardı” Savunması Araştırılmalı mıdır?

Personel somut bir ihbar nedeniyle sorgulama yaptığını belirtiyorsa bunun gerçekten var olup olmadığı araştırılmalıdır.

Jandarma personeli açısından olay, devriye veya haber merkezi kayıtları; polis personeli açısından benzer görev ve ihbar kayıtları incelenebilir.

Bu savunma araştırılmadan yalnızca log kaydı üzerinden sonuca ulaşılması eksik inceleme iddiasını gündeme getirebilir.

Sorgulama Nedeni Sisteme Yazılmamışsa Ne Olur?

Sistemde sorgu gerekçesi alanının boş olması her zaman sorgunun hukuka aykırı olduğunu kanıtlamaz.

Kolluk hizmetinin fiilî çalışma biçimi ve sistemin teknik özellikleri değerlendirilmelidir.

Sorgunun görev bağlantısı başka belgelerden anlaşılabilir.

Gerçeğe Aykırı Sorgu Gerekçesi Yazmak

Personelin görev dışı sorguyu meşru göstermek amacıyla sisteme gerçeğe aykırı açıklama girdiği tespit edilirse, bu durum sorgunun özel amaç taşıdığını gösteren önemli delillerden biri olabilir.

Ayrıca gerçeğe aykırı kayıt nedeniyle başka disiplin hükümlerinin uygulanabilirliği de gündeme gelebilir.

JEMUS Kullanım ve Yetki Kayıtları Neden Önemlidir?

Personelin JEMUS veya bağlantılı sorgu uygulamalarında hangi işlemleri yapmaya yetkili olduğu, çalıştığı birim ve göreviyle birlikte belirlenmelidir.

Sistemin teknik olarak bir ekranı açması hukuken sınırsız sorgulama yetkisi anlamına gelmez.

Bu nedenle gerektiğinde personelin olay tarihindeki görev tanımı ve sistem yetki seviyesi dosyaya getirtilmelidir.

Teknik Bilirkişi İncelemesi Gerekebilir mi?

Sorgu sayısının, kullanıcı oturumunun veya log kayıtlarının teknik anlamı tartışmalıysa bilişim uzmanından inceleme yapılması gerekli olabilir.

Örneğin sistemin tek sorguyu otomatik olarak on farklı veri tabanında çalıştırması halinde teknik kayıtlarda on sorgu görünmesi mümkündür.

Bu nedenle teknik yapısı açıklanmadan log sayısından hareketle kötü niyet veya sistematik araştırma sonucu çıkarılmamalıdır.

Yetkisiz Sorgulama Disiplin Cezasında Zamanaşımı

8/6-aa kapsamında öngörülen ceza meslekten çıkarma olduğundan, disiplin amirinin fiili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanması gerekir.

Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmesi kuralı dikkate alınmalıdır.

Birden fazla POLNET veya JEMUS sorgusu bulunması halinde her sorgunun tarihi ve disiplin soruşturmasının hangi fiillere dayandığı açık biçimde belirlenmelidir.

Eski POLNET veya JEMUS Sorgusunun Yıllar Sonra Bulunması

Sorgunun yıllar sonra yapılan log incelemesinde ortaya çıkması mümkündür.

Bu durumda soruşturmaya başlama süresi bakımından öğrenme zamanı ile fiil tarihinden başlayan mutlak ceza verme süresi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

İdarenin hangi tarihte hangi sorgudan haberdar olduğu dosyada belirlenmelidir.

Savunma Hakkı

Hakkında meslekten çıkarma cezası talep edilen personelin soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve disiplin kurulu önünde kendisi veya vekili aracılığıyla sözlü ya da yazılı savunma yapma hakkı bulunmaktadır.

POLNET ve JEMUS sorgulama dosyalarında özellikle teknik log kayıtları savunmanın merkezinde bulunduğu için personelin bu kayıtların içeriğini ve nasıl yorumlandığını görebilmesi önemlidir.

Disiplin Kurulu Kararı Gerekçeli Olmalı mıdır?

Disiplin kurulu kararında yalnızca “personelin yetkisiz sorgulama yaptığı anlaşılmıştır” denilmesi yerine somut fiil açıklanmalıdır.

Hangi kişinin veya aracın hangi tarihte sorgulandığı, sorgunun neden görev dışı kabul edildiği, sorguyu personelin yaptığının hangi delillerle tespit edildiği ve personelin savunmasının neden kabul edilmediği gerekçede gösterilmelidir.

Bir Alt Ceza Uygulanabilir mi?

7068 sayılı Kanunun genel hükümlerinde öngörülen şartların bulunması halinde personel hakkında bir derece hafif ceza değerlendirmesi yapılabilir.

Ancak savunmanın başlangıç noktası bir alt ceza talebi olmamalıdır.

Sorgunun görev gereği olduğu veya personel tarafından gerçekleştirilmediği ortaya konuluyorsa mesele cezanın azaltılması değil, doğrudan disiplin fiilinin oluşmamasıdır.

Yetkisiz Sorgulama Nedeniyle Meslekten Çıkarma Cezasına Dava Açılabilir mi?

Kesinleşen meslekten çıkarma cezasına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

Dava kapsamında;

sorgunun gerçekten personel tarafından yapılıp yapılmadığı,

sorgunun görev bağlantısının bulunup bulunmadığı,

POLNET veya JEMUS loglarının doğru yorumlanıp yorumlanmadığı,

sorgu sayısının teknik anlamı,

personelin savunmasının araştırılıp araştırılmadığı,

doğru disiplin hükmünün uygulanıp uygulanmadığı,

zamanaşımı,

savunma hakkı ve

disiplin kurulu kararının gerekçesi

yargısal denetime konu olabilir.

Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Meslekten çıkarma cezasına karşı açılan iptal davasında kanuni şartların bulunması halinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

Özellikle sorgunun gerçek bir görev veya ihbarla bağlantısını gösteren somut belgeler bulunmasına rağmen bunların değerlendirilmemesi, sorgu aidiyetinin ciddi şekilde tartışmalı olması veya log kayıtlarının teknik olarak yanlış yorumlanması işlemin hukuka uygunluğu açısından önem taşıyabilir.

Yetkisiz Sorgulama, POLNET ve JEMUS Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Polis POLNET’ten Birini Sorgularsa Meslekten Atılır mı?

POLNET üzerinden gerçekleştirilen her kişi sorgusu disiplin suçu değildir. Polis personelinin yürüttüğü adli veya idari görev, ihbar, trafik kontrolü, şüpheli araştırması veya başka kolluk işlemi nedeniyle sorgulama yapması kamu hizmetinin gereği olabilir. Buna karşılık görevle ilgisi bulunmaksızın eş, sevgili, arkadaş, komşu veya üçüncü kişinin kişisel bilgilerinin merak amacıyla sorgulanması 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesini gündeme getirebilir. Ayrıca bilgiyi başka kişiye vermek şart değildir; hukuka aykırı sorgulamanın kendisi de meslekten çıkarma yaptırımına dayanak oluşturabilir.

Jandarma JEMUS’tan Birini Sorgularsa Meslekten Atılır mı?

JEMUS veya JEMUS kapsamında kullanılan sorgulama uygulamalarında yapılan her sorgu disiplin suçu değildir. Jandarma personeli görev sırasında T.C. kimlik, kişi, araç ve plaka sorguları yapmak durumunda olabilir. Disiplin sorunu sorgunun görev ve yetki dışında yapılması halinde ortaya çıkar. Arkadaşının talebi üzerine bir kişiyi sorgulamak, eski eşin adresini araştırmak veya özel merakla bir aracın malik bilgisine bakmak gibi davranışlar 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi bakımından meslekten çıkarma soruşturmasına neden olabilir.

JEMUS POLNET’in Jandarmadaki Karşılığı mıdır?

JEMUS ile POLNET birebir aynı teknik sistemler değildir. POLNET Emniyet teşkilatının bilgi sistemleriyle bağlantılı bir altyapıyken JEMUS, Jandarma Entegre Muhabere ve Bilgi Sistemi adıyla haberleşme ve bilgi sistemlerini bir araya getiren daha geniş bir kamu güvenliği altyapısıdır. Bununla birlikte JEMUS kapsamında merkezi veri tabanları üzerinden T.C. kimlik, araç ve plaka gibi sorgulamaların yapılmasına imkân veren uygulamalar bulunmaktadır. 7068 sayılı Kanun açısından belirleyici olan sistemin adı değil, kişisel veri sorgusunun yetkili ve hukuka uygun olup olmadığıdır.

Jandarma JEMUS’tan Plaka Sorgularsa Ceza Alır mı?

Görev gereği yapılan plaka sorgusu disiplin suçu değildir. Devriye sırasında kontrol edilen araç, ihbar, şüpheli araç veya aranan araç araştırması nedeniyle sorgulama yapılabilir. Buna karşılık arkadaşın gönderdiği plakayı özel merakla sorgulamak ve araç sahibinin bilgilerini kendisine göndermek görev kapsamında değildir. Dolayısıyla aynı teknik işlem, yapılma amacına göre tamamen farklı disiplin sonucu doğurabilir.

Jandarma Arkadaşının İsteğiyle JEMUS’tan Sorgu Yaparsa Ne Olur?

Arkadaşın talebi kolluk sistemlerindeki kişisel verilere erişim için hukuki yetki oluşturmaz. Personelin “bir bakar mısın” talebi üzerine kişi, araç veya plaka sorgulaması yapması ve sonucunu arkadaşına iletmesi 8/6-aa kapsamında hem yetkisiz sorgulama hem de sorguyla elde edilen bilgilerin paylaşılması yönünden değerlendirilebilir. Para alınmaması veya arkadaşına yalnızca yardımcı olmak amacıyla hareket edilmesi fiili görev kapsamına sokmaz.

Jandarma Eşini JEMUS’tan Sorgulayabilir mi?

Evlilik, personelin eşine ilişkin kamu veri sistemlerindeki bilgileri özel amaçla araştırma yetkisi vermez. Resmî görev nedeniyle eş hakkında sorgu yapılması gerekmişse durum farklıdır; ancak kıskançlık, boşanma uyuşmazlığı veya özel merak nedeniyle yapılan sorgu kamu göreviyle açıklanamaz. Bu nedenle sorgunun gerçek amacı belirlenmelidir.

Polis Eşini POLNET’ten Sorgulayabilir mi?

Aynı kural polis personeli için de geçerlidir. Eş veya eski eş hakkındaki kişisel bilgilerin özel amaçla POLNET üzerinden araştırılması yetkisiz sorgulama kapsamında değerlendirilebilir. Aile ilişkisi kişisel veri sistemlerinin görev dışı kullanımını meşru hale getirmez.

Polis veya Jandarma Bir Arkadaşının Plaka Sorgusunu Yapabilir mi?

Arkadaşın özel talebi üzerine yapılan plaka sorgusu kamu görevi kapsamında değildir. Trafik, asayiş veya adli görev nedeniyle sorgu yapılması ile arkadaşın merakı için sorgu yapılması birbirinden ayrılmalıdır. Sorgu sonucundaki araç sahibi veya adres bilgisinin arkadaşla paylaşılması halinde disiplin sorumluluğu daha da belirgin hale gelebilir.

POLNET veya JEMUS’tan Bir Kez Sorgu Yapmak Meslekten Çıkarma İçin Yeterli midir?

Kanunda fiilin birden fazla kez gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin şart bulunmamaktadır. Dolayısıyla tek bir yetkisiz ve hukuka aykırı sorgu da disiplin fiilini oluşturabilir. Ancak tek bir sorgunun bulunması onun otomatik olarak hukuka aykırı olduğu anlamına gelmez. İdarenin sorgunun görevle bağlantısının bulunmadığını da ortaya koyması gerekir.

Bilgiyi Kimseye Vermeden Sadece Sorgulamak Ceza Doğurur mu?

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi sorgulama yapmak ile elde edilen bilgileri paylaşmayı ayrı seçimlik hareketler olarak düzenlemektedir. Bu nedenle personel bilgiyi kimseye vermese dahi görev ve yetkisi bulunmadan hukuka aykırı sorgulama yapmışsa meslekten çıkarma cezası gündeme gelebilir. Anayasa Mahkemesi de salt sorgulama fiilinin bu yaptırıma bağlanmasını Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

JEMUS’tan Sorgulanan Bilgiyi WhatsApp’tan Göndermek Ne Sonuç Doğurur?

Görev dışı JEMUS sorgusuyla elde edilen kişi, adres, araç veya plaka bilgilerinin WhatsApp üzerinden üçüncü kişiye gönderilmesi, sorgunun yanında bilgi paylaşma seçimlik hareketini de gündeme getirir. Özellikle üçüncü kişinin önce sorgu talebinde bulunması, kısa süre sonra sistemde sorgu yapılması ve ardından bilginin aynı kişiye gönderilmesi olayın özel amaç taşıdığına ilişkin güçlü kronolojik delil oluşturabilir.

POLNET’ten Sorgulanan Bilgiyi WhatsApp’tan Göndermek Ne Sonuç Doğurur?

Aynı şekilde POLNET’ten görev dışı elde edilen kişisel bilginin arkadaş veya başka yetkisiz kişiye gönderilmesi 8/6-aa kapsamında değerlendirilebilir. Danıştay uygulamasında görev gereği bulunmadan POLNET sorgusu yapılıp vatandaşların kimlik bilgilerinin WhatsApp üzerinden üçüncü kişiye gönderildiği olaylarda meslekten çıkarma cezasının hukuka uygun bulunduğu kararlar bulunmaktadır.

Kullanıcı Adım Üzerinden Sorgu Yapılmış Ama Ben Yapmadım Dersem Ne Olur?

Disiplin sorumluluğu şahsi olduğundan, yalnızca kullanıcının kime ait olduğu değil işlemi fiilen kimin yaptığı önemlidir. Personelin hesabının başkası tarafından kullanıldığını ileri sürmesi halinde sorgunun yapıldığı terminal, işlem saati, vardiya kayıtları, kamera görüntüleri ve diğer teknik veriler incelenebilir. Bununla birlikte personelin kullanıcı adı ve şifresini başkasına vermesi ayrıca disiplin sorumluluğu doğurabilir.

Ortak Bilgisayardan Yapılan JEMUS Sorgusu Kime Aittir?

Aynı terminal farklı personel tarafından kullanılıyorsa aktif kullanıcı oturumunun kime ait olduğu ve fiilen bilgisayarı kimin kullandığı belirlenmelidir. Sadece sorgunun belirli karakoldaki bilgisayardan yapılmış olması o anda görevli bütün personele sorumluluk yüklenmesine yeterli değildir. Meslekten çıkarma cezası bireysel fiile dayanmalıdır.

JEMUS Logları Meslekten Çıkarma İçin Yeterli midir?

JEMUS veya ilgili sorgulama sisteminin logları sorgunun yapılmasını ortaya koyabilir. Ancak log kaydı tek başına sorgunun neden yapıldığını göstermeyebilir. Personel gerçek bir görev nedeniyle sorgu yaptığını ileri sürüyorsa ihbar, olay ve devriye kayıtlarının araştırılması gerekir. Dolayısıyla teknik log ile görev kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

POLNET Logları Tek Başına Yeterli midir?

POLNET logları da güçlü teknik delillerdir; fakat sorgunun görev dışı olup olmadığına ilişkin ikinci bir değerlendirme gerekir. Görev gereği yapılmış bir POLNET sorgusu da sistemde log oluşturur. Bu nedenle logun varlığı ile hukuka aykırılık birbirinden ayrılmalıdır.

Log Kaydını Silmek Meslekten Çıkarma Sebebi midir?

7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesi bilgisayar loglarını değiştirmeyi veya silmeyi açıkça meslekten çıkarma sebebi olarak düzenlemektedir. Ancak sistemin otomatik veri temizliği veya yetkili bilişim personelinin mevzuata uygun teknik işlemi ile belirli sorgunun görünmesini engellemek amacıyla logların silinmesi aynı değildir.

JEMUS Loglarını Değiştirmek veya Silmek Meslekten Çıkarma Sebebi midir?

JEMUS veya bağlantılı sorgulama sistemindeki log kayıtlarına hukuka aykırı müdahale edilmesi de kanunun elektronik sistem ve bilgisayar loglarına ilişkin hükmü kapsamında değerlendirilebilir. Özellikle yapılan görev dışı sorguyu gizlemek için kayıtların değiştirilmesi veya silinmesi meslekten çıkarma yaptırımını gündeme getirebilir.

POLNET veya JEMUS Sorgusu İçin Para Almak Şart mıdır?

Kanun herhangi bir ekonomik menfaat aramamaktadır. Personelin para almadan, arkadaşlık veya merak nedeniyle yaptığı görev dışı sorgu da disiplin sorumluluğu doğurabilir. Menfaat karşılığı yapılan sorgulamada ise başka disiplin ve ceza hukuku hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.

Kimse Zarar Görmediyse Yetkisiz Sorgulama Cezası Verilir mi?

7068 sayılı Kanun somut maddi zarar meydana gelmesini fiilin şartı olarak düzenlememiştir. Kişisel verilerin kamu sisteminden görev dışında sorgulanması başlı başına disiplin ihlali olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle “kimse zarar görmedi” açıklaması tek başına fiili ortadan kaldırmaz.

Jandarma İhbar Üzerine JEMUS Sorgusu Yaparsa Ne Olur?

Gerçek ihbar veya kolluk olayı nedeniyle yapılan sorgu kamu hizmetinin gereği olabilir. Personelin savunmasında ihbarı ileri sürmesi halinde varsa haber merkezi kaydı, olay kaydı, devriye bilgisi veya telsiz görüşmelerinin araştırılması gerekir. Bu hususlar değerlendirilmeden sorgunun doğrudan yetkisiz kabul edilmesi eksik inceleme oluşturabilir.

Jandarma Devriyede JEMUS’tan Araç Sorgularsa Ceza Alır mı?

Görev sırasında şüpheli veya kontrol edilen aracın sorgulanması olağan jandarma hizmetidir. Bu nedenle tek başına sistemde plaka sorgusu görülmesi disiplin cezası için yeterli değildir. Aracın devriye veya olayla bağlantısı araştırılmalıdır.

Polis Devriyede POLNET’ten Kişi Sorgularsa Ceza Alır mı?

Kolluk görevi nedeniyle yapılan kişi sorgusu disiplin suçu değildir. Sorun, görev veya olay bağlantısı bulunmayan kişilerin özel amaçla araştırılması halinde ortaya çıkar.

Amir “Şu Kişiye Bir Bak” Derse Sorgu Yapılabilir mi?

Amirin talimatı gerçek kamu hizmetiyle bağlantılıysa sorgu yapılması mümkün olabilir. Ancak amirin şahsi merakı veya özel ilişkisi nedeniyle verdiği talimat hukuka uygun görev emri haline gelmez. Personelin sorgunun hizmet bağlantısını değerlendirmesi gerekir.

Yetkisiz Sorgulama Nedeniyle Ceza Davası Açılması Şart mıdır?

Meslekten çıkarma cezası verilebilmesi için önceden ceza davası veya ceza mahkûmiyeti bulunması şart değildir. Disiplin ve ceza süreçleri birbirinden bağımsızdır. Bununla birlikte aynı olay nedeniyle verilmiş ceza mahkemesi kararındaki maddi tespitler disiplin davasında önem taşıyabilir.

Beraat Eden Polis veya Jandarma Yine Disiplin Cezası Alabilir mi?

Beraatin gerekçesine bakılmalıdır. Mahkeme sorguyu ilgili personelin yapmadığını tespit etmişse bu durum disiplin fiilinin sübutunu doğrudan etkiler. Buna karşılık ceza hukukuna özgü farklı bir unsurun gerçekleşmemesi nedeniyle verilen beraatin disiplin sorumluluğuna etkisi ayrıca incelenebilir.

Yetkisiz POLNET veya JEMUS Sorgusu Nedeniyle Meslekten Çıkarma Cezasına Dava Açılabilir mi?

Kesinleşen meslekten çıkarma cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava sırasında sorgu logları, kullanıcı aidiyeti, personelin görev kayıtları, sorgu sebebi, varsa üçüncü kişilerle yazışmalar, soruşturmanın eksiksiz yürütülüp yürütülmediği ve doğru disiplin maddesinin uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilir.

POLNET veya JEMUS Sorgulama Davasında En Önemli Savunma Nedir?

Tek bir savunma bütün dosyalar için geçerli değildir. Ancak hukuki incelemenin merkezinde genellikle üç soru bulunur:

Sorguyu gerçekten ilgili personel mi yaptı?

Sorgu kamu göreviyle bağlantılı mıydı?

Sorgu sonucu elde edilen bilgiler daha sonra nasıl kullanıldı?

Bu üç soru somut delillerle cevaplandırılmadan yalnızca sistem logu üzerinden meslekten çıkarma sonucuna ulaşılması bazı dosyalarda eksik değerlendirmeye yol açabilir.

JEMUS Sorgulama Disiplin Cezasına Karşı Avukatla Savunma Yapılabilir mi?

Hakkında meslekten çıkarma cezası talep edilen jandarma personeli soruşturma evrakını inceleme, lehine tanık dinletme ve disiplin kurulu önünde kendisi veya vekili aracılığıyla sözlü veya yazılı savunma yapma hakkına sahiptir. Özellikle JEMUS sorgulama dosyalarında teknik log kayıtlarının, devriye kayıtlarının ve sorgu tarihinde yürütülen görevlerin birlikte incelenmesi önemlidir.

POLNET Sorgulama Disiplin Cezasına Karşı Avukatla Savunma Yapılabilir mi?

Polis personeli bakımından da aynı savunma hakları geçerlidir. Soruşturma dosyasındaki POLNET logları ile personelin vardiya, görev ve olay kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Çok sayıda rutin görev sorgusu bulunan polis personeli yönünden hangi sorgunun disiplin soruşturmasına konu edildiğinin açık biçimde belirtilmesi özellikle önemlidir.

Yetkisiz Sorgulama Meslekten Çıkarma Cezası Mahkemede İptal Edilebilir mi?

Sorgunun gerçek bir görev nedeniyle yapıldığının ortaya çıkması, işlemi davacı personelin yaptığının kanıtlanamaması, sistem loglarının yanlış yorumlanması, savunmada gösterilen ihbar veya görev kayıtlarının araştırılmaması veya yanlış disiplin hükmünün uygulanması halinde meslekten çıkarma işleminin hukuka uygunluğu tartışmalı hale gelebilir.

Bunun yanında zamanaşımı, savunma hakkı, yetkili disiplin kurulu ve kararın yeterli gerekçe içerip içermediği de idari yargı denetiminde incelenebilir.

Sonuç

Yetkisiz sorgulama disiplin cezası, 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa maddesinde polis ve jandarma personeli bakımından doğrudan meslekten çıkarma yaptırımına bağlanmıştır. Kanun yalnızca kişisel verilerin üçüncü kişilere verilmesini değil, yetkili olunmadan ve hukuka aykırı biçimde elektronik sistemlerde kişisel veri sorgusu yapılmasını da bağımsız olarak yaptırıma bağlamaktadır.

Polis personeli bakımından uygulamada özellikle POLNET sorgulamaları, jandarma personeli bakımından ise JEMUS ve JEMUS kapsamındaki sorgulama uygulamaları bu disiplin hükmü açısından önem taşımaktadır. JEMUS teknik olarak POLNET’in birebir karşılığı değildir; Jandarma Entegre Muhabere ve Bilgi Sistemi olarak daha geniş bir haberleşme ve bilgi altyapısına sahiptir. Bununla birlikte merkezi veri tabanları üzerinden T.C. kimlik, araç ve plaka sorgulamaları gibi kolluk işlemlerinin gerçekleştirilmesine imkân sağladığından, görev dışı sorgular 7068 sayılı Kanunun 8/6-aa hükmüyle doğrudan ilişkilidir.

Bu bent bakımından en önemli ayrım sisteme erişim yetkisi ile somut sorguyu yapmaya yönelik görev yetkisi arasındadır. POLNET veya JEMUS kullanıcı hesabına sahip olmak, sistemde bulunan kişisel verilerin özel amaçlarla sınırsız biçimde araştırılmasına izin vermez.

Personelin eşini, eski eşini, sevgilisini, komşusunu, arkadaşını veya arkadaşının istediği üçüncü kişiyi özel merak nedeniyle sorgulaması; plaka üzerinden araç sahibinin öğrenilmesi; adres veya başka kişisel bilgilerin araştırılması görevle bağlantılı değilse yetkisiz sorgulama olarak değerlendirilebilir.

Aynı şekilde “arkadaşım rica etti”, “sadece yardımcı olmak istedim”, “para almadım”, “kimseye zarar vermedim” veya “bilgiyi hiç paylaşmadım” şeklindeki açıklamalar hukuka aykırı sorguyu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Özellikle Kanun sorgulamanın kendisini bağımsız seçimlik hareket olarak düzenlediğinden, verinin üçüncü kişiye ulaştırılması şart değildir.

Buna karşılık sistemde sorgu kaydının bulunması da tek başına meslekten çıkarma cezası için bütün hukuki incelemenin tamamlandığı anlamına gelmez. Sorguyu gerçekten ilgili personelin yapıp yapmadığı, sorgu tarihinde hangi görevde bulunduğu, sorgulanan kişi veya aracın ihbar ya da olayla bağlantısının bulunup bulunmadığı ve sorgunun gerçek kamu hizmeti amacı taşıyıp taşımadığı araştırılmalıdır.

Özellikle JEMUS ve POLNET loglarının bulunduğu dosyalarda teknik kayıtlar görev kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Sorgunun yapıldığını gösteren log, aynı zamanda sorgunun hukuka aykırı olduğunu her zaman göstermez. Görev gereği yapılan hukuka uygun sorgular da elektronik sistemde log bırakmaktadır.

Personelin sorgu sonucu elde ettiği bilgiyi WhatsApp, telefon, sosyal medya veya başka iletişim kanalıyla üçüncü kişiye aktarması halinde kanundaki ikinci seçimlik hareket de gündeme gelir. Log kayıtlarının sorguyu gizlemek amacıyla değiştirilmesi veya silinmesi ise ayrıca meslekten çıkarma cezasını gerektiren davranışlar arasındadır.

Bu nedenle POLNET veya JEMUS üzerinden yapılan yetkisiz sorgulama soruşturmasında temel sorular; sorguyu gerçekten kim yaptı, personelin sorgu tarihinde görevi neydi, sorgulanan kişi veya araç bu görevle bağlantılı mıydı, sorgunun hukuki ve hizmet gerekçesi var mıydı, veriler üçüncü kişilerle paylaşıldı mı, sistem loglarına müdahale edildi mi ve personele isnat edilen bütün bu hususlar yeterli ve hukuka uygun delillerle ortaya konuldu mu? şeklinde kurulmalıdır.

Bu sorular cevaplandırılmadan yalnızca “sistemde sorgu yaptığı görülmüştür” tespitinden hareketle meslekten çıkarma sonucuna ulaşılması; tipiklik, sübut, bireysel sorumluluk, savunma hakkı ve gerekçeli karar ilkeleri bakımından idari yargı denetimine konu olabilecektir.